दान दिने ज्वाइँ, खादा भिर्ने हामी



श्रीमतीले सुनाउनासाथ मैले सोधें, ‘केटा कहाँको हो ?’

‘नयाँ कास्कीको रे’, उनले भनिन्, ‘त्यसभन्दा धेरै त मलाई थाहा छैन ।’

जातीय कुरा त्यस बेलाको झन् ठूलो रोगै थियो ।

सोधें, ‘कुन जातिको हो ?’

‘घोथानेको छोरो’, उत्तर आयो ।

‘केटा कस्तो छ ?’ मेरो अर्को जिज्ञासा थियो ।

‘अग्लो छ । टाठो छ । समझदार छ’, उनले भनिन् ।

‘के गर्ने केटा ?’ मेरो अर्को प्रश्न थियो ।

‘लाहुरे रहेछ ब्रिटिस गोर्खा पल्टनमा, हङकङमा’, उनले सुनाइन् ।

‘केटा र केटीलाई सँगै राखेर तिमीले कुरा गर्याै त ?’ मैले फेरि सोधें ।

‘गरें’, उनले सुनाइन् ।

‘पछि धोका दिने कुरा त छैन ?’ मैले चिन्ता जनाएँ ।

‘मलाई त्यस्तो लाग्दैन’, उनी ढुक्क देखिइन्, ‘मैले छोरीलाई एक्लै राखेर पनि केर्नु केरें । उसले मान्छे राम्रो छ, धोका दिँदैन भनेकी छे । केटा हेर्दा पनि त्यस्तो लागेन ।’

‘त्यसो भए तिमी जाऊ’, मैले निर्णय सुनाएँ, ‘जीवन रह्यो भने पछि ज्वाइँसँग भेटौंला । छुट्टै टीका लगाइदिउँला । तिमी नै बाउ पनि आमा पनि बनेर छोरीको बिहे गरिदेऊ । यसमा मेरोतर्फबाट कुनै बाधा छैन । बरू म खुसी हुनेछु ।’

अब मेरो आधा रोग घट्यो ।

श्रीमती गइन् । गच्छेअनुसार छोरीको बिहे गरिन् । म निको भएर घर आउँदा ज्वाइँ पल्टन गइसक्नुभएको रहेछ । हाम्रो तत्काल भेट भएन ।

हाम्रो पुरापुर बसोबास पोखरामा भइसकेको थियो । मेरा सम्धीसाब पतिराम गुरूङको परिवार भने वार्चोकमै हुनुहुन्थ्यो ।

त्यही क्रममा ईश्वर ज्वाइँसाब (ज्वाइँको दाजु) पोखरा आउनुभयो । उहाँसँग घुलमिल भयो । अलि पछि सम्धीसाब आउनुभयो । उहाँसँग पनि उठबस बढ्यो ।

उहाँ भारतीय गोर्खा पल्टनको पूर्वलाहुरे । म पनि त्यस्तै । हाम्रो आत्मीयता, सरसंगत, बोलीचालीका विषयवस्तु स्वतः मिल्ने नै भए । हाम्रो राम्रो हिमचिम बढ्यो । गाउँमा धन, वुद्धि वा अन्य केही कुराको समस्या परे जे पनि गर्न सक्ने हठी व्यक्तिका रुपमा मैले उहाँलाई महसुस गरें ।

उहाँकी श्रीमती मेरो दिदी पर्ने हुनुहुन्थ्यो । त्यही भएर मैले सम्धीसाब होइन, ‘भिनाजु’ भनें ।

तैपनि मलाई एउटा खुलदुली छँदै थियो– ज्वाइँसाब कस्तो हुनुहुन्छ होला ? उहाँको आनीबानी कस्तो होला ? गुणहरु कस्ता होलान् ?

जब सम्धीसाबसँग दोस्ती भयो, ढुक्क भएँ– यस्ता बाउका छोरा पक्कै गुणकारी नै हुनुहुन्छ ।

छोरी गंगा गर्भवती थिइन् । माइतमा सन्तान जन्माउन हुँदैन भन्ने परम्परागत मान्यताअनुसार प्रसूतिको समयमा उनलाई त्यस क्षण जेठी छोरीको घर पठायौं । त्यहाँ नाति जन्मियो । बाह्र दिन राखेर फेरि घरमै ल्यायौं ।

त्यो नाति हेरेर पनि म ज्वाइँका गुणहरु अनुमान गर्थें । पछि उहाँ आउनुभयो । भेट भयो । मैले जस्तो परिकल्पना गरेको थिएँ, त्यसभन्दा भद्र, क्षमतावान् र गुणशाली हुनुहुँदो रहेछ ।

मनमनै गद्गद् भएँ । भगवान्प्रति धन्य भएँ । र, उनीहरुको जीवन जन्म–जन्म मंगलमय होस् भनेर प्रार्थना गरें ।

ज्वाइँसाब आएपछि मात्र सम्धी मिलनको औपचारिक संक्षिप्त कार्यक्रम गर्यौं ।

सन् १९९२ मा धर्मोदय सभामार्फत १० दिनको चीन भ्रमणको हामीलाई अवसर जु¥यो । भ्रमणको प्रबन्ध स्थलमार्गबाट गरिएको थियो । अरनिको राजमार्गको तातोपानी, मितेरी पुल, खासा हुँदै हामी तीन दिनमा ल्हासा पुग्यौं ।

त्यसपछि छेङ्दु हुँदै बेइजिङ गयौं । अन्त्यमा सांघाई हुँदै हङकङ छिर्यौं । सेककङ भिलेजको आर्मी क्याम्पभित्र छोरी–ज्वाइँसँग १५ दिन बसियो ।

त्यो बसाइमा ज्वाइँसाबको क्रियाकलाप जुन देखें, अत्यन्त प्रभावित भएँ । अतिथि सत्कार, पारिवारिक प्रेम, साथीहरुसँगको मित्रता, कामप्रतिको लगाव हरेक गुणले मलाई छोए । उहाँलाई राम्ररी चिन्न पाएँ ।

हामी अलि अबेलासम्म सुत्थ्यौं । उहाँ बिहान सखारै उठेर ड्युटीमा जानुहुुन्थ्यो । हामीलाई ‘डिस्टर्ब’ हुन्छ भनेर उहाँ बिरालाको चालमा निस्कनुहुन्थ्यो । म चाल त पाउँथें । तर, नपाएजस्तो गर्थें ।

कम्ती बोल्ने, सोचेर बोल्ने, चित्त बुझ्ने बोल्ने उहाँको बानी छ । म पहिला–पहिला कहीं–कतै बोल्नु पर्याे भने लम्बा–चौडा भूमिका बाँध्थें । तर, उहाँबाट यो सिकें कि, ‘लामो बोल्दा सुन्नेलाई बोर हुन्छ । जे कुरा हो, ठ्याक्क भन्ने । सक्कियो ।’

त्यसपछि मैले आफूलाई बदलें । त्यसैले उहाँ मेरो ज्वाइँ मात्रै होइन, गुरूसमेत हो । हरेक मान्छेमा कुनै न कुनै प्रतिभा छुपेको हुन्छ । त्यसलाई प्रस्फुटन गर्न अवसर चाहिन्छ । अवसर प्राप्त गर्न कसै न कसैको सहयोग–साथ चाहिन्छ । मैले त्यो अवसर ज्वाइँसाबबाट पाएँ ।

गुरूङ जातिमा एउटा विशेष संस्कार हुन्छ ‘पुर्पुरे’ । यो खासमा जेठा सन्तानको कपाल काट्ने समारोह हो । त्यसमा बाजे–बज्यै सम्भव भएसम्म अनिवार्य जानैपर्ने हुन्छ । ठूलो नातिको गाउँमा पुर्पुरे थियो । त्यो उकालो–ओरालो बिरामी मान्छे भए पनि थकान पटक्कै महसुस भएन । त्यही अवसरमा उहाँको गाउँ यसो डुलेर हेरें । बडो सुन्दर, रमाइलो र मोहक लाग्यो ।

हाम्री छोरी गंगा सानैदेखि सुरो थिई । मान्छे फुच्ची तर कसैदेखि नडग्ने । कसैले हेप्यो भने हानिदिन पछि नपर्ने । त्यसैले मलाई बेला–बेला डर लाग्थ्यो– यस्तीले कस्तो ज्वाइँ पाउँछे ? यस्तो स्वभाव मन पराउने हो कि होइन ? कुनै दिन दुःख पो पाउने हो कि ?

तर, ज्वाइँ देउताजस्तै पाई । ऊ भाग्यशाली भएकाले हामीले आफूलाई भाग्यशाली पायौं ।

छोरीलाई अंग्रेजी फिटिक्कै आउने थिएन । तर, अहिले धेरै राम्रो बनाएकी छे । एसएलसी नसकी बिहे गरेकी मान्छे, धेरै प्रगति गरेकी छे । गरिखान सक्ने बनाउनु ज्वाइँकै खुबी हो ।

गोर्खा पल्टनमा गएपछि ‘फस्ट लेडी प्यारा जम्पर’ भई हाम्रै छोरी । आकाशबाट हामफल्दा प्यारासुट सिमलको रुखमा अड्कियो, ऊ हाँसिरहेकी छ । त्यो फोटो मैले जतनसाथ राखेको छु । आफ्नी छोरीको यत्रो पौरख देख्दा गर्व लाग्दो रहेछ ।

यी सबै उपलब्धि र प्राप्तिमा तुलसी ज्वाइँसाबको महत्वपूर्ण हात छ । उहाँ प्रतिभाशाली व्यक्तित्व हो । विभिन्न विधाका खेलकुदमा राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार जित्नुभएको छ । समाज सेवामा निकै सक्रिय भएर लाग्नुभएको छ ।

पोखराका जुनसुकै सामाजिक संस्थाले तुलसीकुमार गुरूङको नाम लिन्छन् । उहाँले सहयोग नगरेका संस्था कमै होलान् । कसैले फोनमा कुरा राख्यो भने रकम पायो ।

कतिपय अवस्थामा उहाँले मलाई वा ईश्वर ज्वाइँलाई फोन गरेर भन्नुहुन्छ, ‘फलानालाई यति पैसा लगिदिनु न ।’

हामी पैसा लिएर जान्छौं । दाता उहाँ हुनुहुन्छ, खादा ओढ्ने हामी बन्छौं ।

बिलबहादुर गुरूङ, ससुरा

(तुलसीकुमार गुरुङद्वारा लिखित ‘तुलसी’ पुस्तकमा लेखकका ससुरा बिलबहादुर गुरुङले ब्यक्त गरेको भावनाको अंश, पुस्तक जेठ १४ गते काठमाडौंमा लोकार्पण हुँदैछ ।)

यो पनि…
समाज र शिक्षामा लगाव

प्रेरक अनि उत्प्रेरक



Leave a Reply

Your email address will not be published.

सम्बन्धित खबरहरु

बलिउड अभिनेता आमिर खान हालका दिनमा फिल्म ‘लाल सिंह चढ्ढा’का कारण चर्चामा छन् । यो फिल्मका लागि उनी प्रमोसनमा व्यस्त

लोकराज भट्टको चर्चित उपन्यास ‘छाइल’ पोखरेली पाठकहरुले पनि रुचाएका छन्। डोट्याली सभ्यताको प्रतिविम्व बनेको उपन्यासले लयात्मक भाषामा सुदूरपश्चिमको चित्रण गरेको

अभिनेता अक्षय कुमार अभिनित फिल्म ‘रक्षा बन्धन’ यही अगष्ट ११ मा रिलिज हुँदैछ । फिल्मलाई सेन्सर बोर्डले ‘यू’ सर्टिफिकेट दिइसकेको

टर्किस लेखक मिनिके गिन्युसको बाल चित्रकथा ‘सपनाको व्यापारी’लाई कथालयले प्रकाशन गरेको छ । कथालाय इन्कका डाइरेक्टर राजीवधर जोशीले यसलाई नेपाली

Suggested