समाज र शिक्षामा लगाव



शिक्षामा हुरूक्क

म राष्ट्रज्योति विद्यालय, साइमाराङमा विसं. २०६० मा प्रधानाध्यापक भएकी हुँ । २०५६ सालदेखि म यही विद्यालयमा अस्थायी शिक्षकका रुपमा कार्यरत थिएँ । त्यतिन्जेल यहाँ कक्षा ७ सम्म मात्र पढाइ हुन्थ्यो ।

२०५७ मा विद्यालयलाई कक्षा ८ सञ्चालनसम्मको बढोत्तरी गर्ने सञ्चालक समितिले निर्णय गर्यो । त्यो आवश्यक भइसकेको थियो । गाउँका विद्यार्थी निम्न माध्यमिक तहको उपल्लो कक्षा पढ्न टाढा–टाढा जानुपर्ने बाध्यता थियो । त्यसबाट पार पाउन यही विद्यालयमा कक्षा थप्नै पर्ने थियो , जसरी पनि ।

कक्षा ८ सञ्चालन गर्न ५० हजार रूपैयाँ धरौटी राख्नुपर्ने रहेछ । त्यसका लागि एक हप्ताको मात्र म्याद थियो रे । म प्रधानाध्यापक नभएकाले धेरै कुरा त त्यति बेलाको थाहा भएन । तत्कालीन प्रधानाध्यापक डम्बर नाथ सुवेदी हुनुहुन्थ्यो । गाविस अध्यक्ष हरि प्रसाद गुरूङ र विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष नर बहादुर लामा हुनुहुन्थ्यो ।

मैले सुने अनुसार , उहाँहरु तीनजना त्यसका लागि उपाय खोज्न पोखरा जानुभएछ । गाउँमा अप्ठ्यारो पर्दा साथ दिने ईश्वर गुरूङकहाँ छिर्नुभएछ । संयोगवश उहाँका भाइ तुलसीकुमार गुरूङ हङकङबाट त्यहीं आइरहनुभएको रहेछ । प्रसंग उठ्नासाथ दायाँ–बायाँ नसोची उहाँले ५० हजार रूपैयाँ निकालेर दिनुभएछ ।

त्यही पैसा धरौटी राखेपछि कक्षा ८ सञ्चालन गर्ने अनुमति प्राप्त भयो । विद्यालयको रेकर्डमा त्यो अभिलेखबद्ध भएर बसेकोछ । तुलसीकुमार गुरूङको सामाजिक योगदानबारे मैले त्यहींबाट सुनेकी हुँ ।

कक्षा ८ त चल्यो, निमावि तहको दरबन्दी राज्यले दिन सकेन । कक्षा ७ सम्मलाई मात्र दुइटा दरबन्दी थिए । गणित र विज्ञानका शिक्षक तत्कालीन साइमाराङ गाविसले आफ्नै स्रोतबाट व्यवस्था मिलायो ।

२०५७ सालदेखि २०६७ सम्म हामीले यसलाई कक्षा ८ सम्म चलायौं । त्यसै बीच गाउँका भद्रभलाद्मी, सञ्चालक समिति, शिक्षक, अभिभावक, गाविस पदाधिकारी सबैको चाहना यसलाई कक्षा १० सम्म पर्याउने रह्यो । हामी सबै कार्यान्वयनमै जान तम्तयार भयौं ।

२०६७ सालमा कक्षा ९ ल्याउन पहल थालियो । त्यसका लागि थप एक लाख रूपैयाँ धरौटी राख्नुपर्ने भयो । अभिभावकसँग चन्दा उठायौं । र , धरौटी रकम जुटायौं ।


कक्षा ९ आयो । तर , निमाविकै लागि दुईजना शिक्षक गाविसको स्रोतबाट राखिएका थिए । अब कक्षा थप्दा शिक्षकको प्रबन्ध कसरी गर्ने, थप समस्या थियो । फेरि निजी स्रोतबाट अनेक उपाय खोज्दै शिक्षक राख्यौं ।

क्रमशः २०६८ मा कक्षा १० को अनुमति लियौं । र, यो राष्ट्रज्योति माध्यमिक विद्यालयको पूर्ण स्वरुपमा पुग्यो । हाम्रो पहिलो ‘ ब्याच’ ले २०६९ सालमा एसएलसी परीक्षा दियो । परिणाम सन्तोषजनक नै आयो ।

२०७० सालमा दोस्रो ‘ब्याच’ एसएलसीको तयारीमा थियो । यसपालि गतिलै मिहिनेत गरेर/गराएर राम्रो परिणाम आर्जन गर्न विद्यालय कम्मर कसेर लागेको थियो । त्यही क्रममा साइमाराङ गाविसले तुलसीकुमार गुरूङको परिवारलाई स्वागत गर्न कार्यक्रम राखेको रहेछ ।

त्यो कार्यक्रममा मलाई पनि बोलाइएको थियो । भाग्यवश एकै ठाउँमा बस्न पाइयो ।

‘विद्यालयको के छ खबर ?’ उहाँले सोध्नुभयो, ‘ कसरी चलिरहेको छ ? स्रोत के–कसरी जुटाउनुभएको छ ?’

जहिले देखि माध्यमिक तह भयो , हामीले जेनतेन चलाइरहेका थियौं । अघिल्लो वर्षको एसएलसी तयारीमा पनि निकै हम्मे परेको थियो । परीक्षार्थीलाई केही महिना पोखरामा होस्टेल राखे र अतिरिक्त पढाएका थियौं । केही अंश अभिभावकसँग उठाएका थियौं । केही अंश विद्यालयले बेहोरेको थियो ।

यसपालि त्यही समस्या खड्किइरहेको थियो । मैले त्यसबारे उहाँलाई जानकारी गराएँ ।
‘कति जना छन् म्याडम यसपालि परीक्षा दिने ?’
उहाँले सोध्नुभयो ।
‘१३ जना’, मैले भनें ।
‘होस्टेल खर्च कसरी धान्छन् नि ?’ उहाँको अर्को जिज्ञासा थियो ।
‘होस्टेलमा मासिक पैसा बुझाउनुपर्छ’, मैले प्रस्ट्याएँ ।

पोखरामा सेन्टर पर्थ्यो । त्यसका लागि त्यहाँ बस्नै पर्थ्यो। त्यही भएर हामी २–३ महिना पहिल्यै लान्थ्यौं । उतै थप मिहिनेत गराउँथ्यौं ।

‘होस्टेलमा राख्दा एकजनाको महिनाको कति तिर्नुपर्छ ?’ उहाँले फेरि सोध्नुभयो ।
‘६ हजार’, मैले भनें ।
उहाँले मञ्चबाट तत्कालै बोल्नुभयो, ‘१३ जना विद्यार्थीलाई होस्टेलमा बसेर पढ्ने एक महिनाको ६ हजारका दरले ७८ हजार रूपैयाँ मेरो तर्फबाट भयो ।’

उहाँले त्यही कार्यक्रममा अर्को घोषणा गर्नुभयो , ‘ज–जसले यस स्कुलबाट फस्ट डिभिजन (कम्तीमा ६० प्रतिशत अंक) ल्याउँछन्, तिनलाई म १० हजार रूपैयाँ इनाम दिनेछु । त्यो पनि मेरो जीवन रहेसम्म । मेरो शेखपछि छोराहरुले चाहे गर्लान्, नचाहे भन्न सकिन्न । म रहुञ्जेल भने यसलाई पूरा गर्नेछु ।’

त्यसका लागि उहाँले आमा काली गुरूङ र बाबा स्व. पतिराम गुरूङका नाममा तीन लाख रूपैयाँको अक्षयकोष तत्काल स्थापना गरि दिनुभयो । भन्नुभयो , ‘यसको ब्याजले हरेक वर्ष प्रथम श्रेणी ल्याउने विद्यार्थीलाई इमान दिन पुग्यो भने पुग्यो । पुगेन भने म थपिदिने छु ।’

भाग्यवश पहिलो वर्ष एकजनाले प्रथम श्रेणी ल्याए । त्यो संख्या बढ्दै गयो । पछिल्लो समय ग्रेडिङ प्रणालीमा गई जीपीए मापदण्ड भएपछि बी प्लस वा त्यसभन्दा माथि ल्याउने लाई उक्त पुरस्कार दिने मापदण्ड बनाइएको छ । अचेल त्यो संख्या प्रत्येक वर्ष सरदर ६–७ जना पुगेको छ ।

उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘मलाई जति धेरैले धेरै भन्दा धेरै नम्बर ल्याउने छन्, उति धेरै खुसी लाग्ने छ ।’

अहिले हाम्रो विद्यालय मादी गाउँपालिकामा पर्छ । यो अझै बामे सर्ने स्थितिमै छ । यस स्कुललाई यहाँसम्म पुर्याउन अहम् भूमिकामा र हनुभएका तुलसी गुरूङ त्यही गाउँपालिकाका बासिन्दा हुनुहुन्छ । परिस्थितिले प्रायः बाहिर बस्नुहुन्छ । तर , जहाँ रहे पनि मनमा गाउँ र हाम्रो स्कुल राखिरहनुहुन्छ । उहाँको सेवाभावले त्यसलाई पुष्टि गर्छ ।

उहाँको इज्जत हामीले राख्नुपर्छ । त्यो चुनौती हाम्रो काँधमा छ । उहाँप्रति विद्यालय परिवारका तर्फबाट म हार्दिक आभार र सम्मान प्रकट गर्छु ।

उहाँको उज्ज्वल भविष्यको कामना !

सुमना सुवेदी
प्रधानाध्यापक, राष्ट्रज्योति माध्यमिक विद्यालय, साइमाराङ, कास्की

(तुलसीकुमार गुरुङद्वारा लिखित ‘तुलसी’ पुस्तकमा प्रधानाध्यापक सुवेदीले आफ्नो भावना साझा गरेकी छिन् । यो पुस्तक जेठ १४ गते काठमाडौंमा लोकार्पण हुँदैछ।)

यो पनि…
यसैले सत्यम् शिवम् सुन्दरम्
समीक्षा : जिउने कला र आत्ममार्गका लागि



Leave a Reply

Your email address will not be published.

सम्बन्धित खबरहरु

काठमाडौँको बल्खु खोलामा मिसिने चन्द्रागिरि नगरपालिकाको मुहान क्षेत्र (नागढुङ्गा) देखि नै खोलामा दैनिक फोहर फालिएको छ । जाने बुझेका नागरिक

एसिया कप २०२२ का लागि भारतीय टोली तयारीमा जुटेको छ। यसका लागि चयनकर्ताले भारतीय टीमको घोषणा गरेका छन्। एसिया कप

बलिउड अभिनेता आमिर खान हालका दिनमा फिल्म ‘लाल सिंह चढ्ढा’का कारण चर्चामा छन् । यो फिल्मका लागि उनी प्रमोसनमा व्यस्त

लोकराज भट्टको चर्चित उपन्यास ‘छाइल’ पोखरेली पाठकहरुले पनि रुचाएका छन्। डोट्याली सभ्यताको प्रतिविम्व बनेको उपन्यासले लयात्मक भाषामा सुदूरपश्चिमको चित्रण गरेको

Suggested