अन्तरिक्षयात्रीलाई किन हुन्छ मिर्गौला पत्थरी ?
अन्तरिक्षमा जान पाउने मानिस संसारकै भाग्यमानी हुन् भन्ने लाग्छ । तर, अन्तरिक्षयात्री बन्नु हामीले सोचेजस्तो सजिलो छैन ।अन्तरिक्षयात्रीहरूले नसोचेका मिर्गौलाको पत्थरी जस्तो दर्दनाक अनुभव पनि गर्नुपर्दछ ।
नासाको अनुसार अन्तरिक्षबाट पृथ्वीमा फर्केर आउने अन्तरिक्षयात्रीहरूमा मिर्गौलाको पत्थरीको समस्या देखिने गरेको छ । अहिलेसम्म नासाका ३० जना अन्तरिक्षयात्रीमा मिर्गौलाको पत्थरीको समस्या देखिइसकेको छ ।
अन्तरिक्षयात्रीमा मिर्गौलाको पत्थरी आखिर किन हुन्छ ? अन्तरिक्षयात्रा र पत्थरीबीचको सम्बन्धको तथ्य पत्ता लगाउनका लागि वैज्ञानिकहरू जुटिसकेका छन् ।
अनुसन्धानमा संलग्न युनिभर्सिटी कलेज लन्डनका मुत्ररोग विशेषज्ञसमेत रहेका वरिष्ठ प्राध्यापक डाक्टर स्टिफन वाल्सका अनुसार मिर्गौलाको पत्थरीको दुखाइ सबैभन्दा दर्दनाक पीडायुक्त हुन्छ ।
एकजना अन्तरिक्षयात्रीलाई अन्तरिक्षमै रहँदा मिर्गौलाको दुखाइ वा रेनल कोलिक भयो । यो अवस्थामा मुत्रनलीमा पत्थरी अडि्कएको हुन्छ । पत्थरीकै कारण उनलाई अन्तरिक्ष स्टेसनबाट फर्काउनुपर्यो ।
अन्तरिक्षमा माइक्रोग्राभिटीमा समय बिताउनाले हड्डीहरूको घनत्व कम हुन्छ । रगतमा क्याल्सियमको कमीले अन्तरिक्षयात्रीहरूको मिर्गौलाको पत्थरी बन्ने सम्भावना हुनसक्दछ ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार अन्तरिक्षमा माइक्रोग्राभिटीमा समय बिताउनाले हड्डीहरूको घनत्व कम हुन्छ । रगतमा क्याल्सियमको कमीले अन्तरिक्षयात्रीहरूको मिर्गौलाको पत्थरी बन्ने सम्भावना हुनसक्दछ । मिर्गौलामा पत्थरी हुनुको अर्को कारण शरीरमा पानीको मात्र अपुग हुनु वा डिहाइड्रेसन पनि हो ।
अन्तरिक्षयात्रीको मिर्गौलाको पत्थरीको कारण पत्ता लगाउन शोधकर्ताहरूले १० वटा मुसाको मिर्गौलाको विश्लेषण गरिरहेका छन् । ती मुसाहरू सन् २०२० को अन्त्यमा पृथ्वीमा फर्किनु अगाडि इन्टरनेसनल स्पेस स्टेसनमा थिए ।
साथै, पृथ्वीमा प्रयोगशालामा ग्यालाक्टिक कस्मिक विकिरणको सम्पर्कमा राखिएका थप २० वटा मुसाको पनि मिर्गौलाको विश्लेषण गरिनेछ ।
शुरुवाती संकेतहरूका अनुसार ग्यालेक्टिक कस्मिक विकिरणले मिर्गौलाको डीएनएमा क्षति पुर्याउने देखिएको छ । ती विकिरणमा गामा विकिरणका साथ उच्च ऊर्जायुक्त कण पनि सामेल हुन्छन् ।
यो अध्ययन अहिले प्रारम्भिक अवस्थामा रहेको छ । यद्यपि, शुरुवाती संकेतहरूका अनुसार ग्यालेक्टिक कस्मिक विकिरणले मिर्गौलाको डीएनएमा क्षति पुर्याउने देखिएको छ । ती विकिरणमा गामा विकिरणका साथ उच्च ऊर्जायुक्त कण पनि सामेल हुन्छन् ।
साथै, यसले उपापचयन प्रक्रिया र सरीरमा चिल्लो पदार्थको सञ्चारमा पनि असर गर्दछ । शोधकर्ताहरूले विकिरणका कारण मिर्गौलाको आसपासका प्रोटिनमा परिवर्तन आएको संकेत प्राप्त गरेका छन् ।
ग्यालेक्टिक कस्मिक विकिरणको सम्पर्कमा रहेका मुसाहरूमा प्रोटिनको स्तर कम पाइएको छ । कोशिकाहरूको पावरहाउस भनिने माइटोकन्ड्रिया क्षतिग्रस्त भएको पनि पाइएको छ ।
मिर्गौलाको विशेष हिस्सा भनिने प्रोक्सिमल ट्युबलर कोशिकाहरू पूर्णरूपमा माइटोकन्ड्रियाबाट बन्ने उर्जामा निर्भर हुन्छ । यस्तोमा जब प्रोक्सिमल ट्युबलर कोशिकाहरूको संख्या कम हुन्छ त्यतिबेला मिर्गौला फेल हुने सम्भावना बढी हुन्छ । स्पेस स्टेसनमा समय बिताएका मुसाहरूमा समेत यस्तै समस्या देखिएको छ ।
यो पनि
ब्रह्माण्डसम्बन्धी रोचक तथ्य
पृथ्वीजस्ता ग्रह २०० वटा फेला परेको नासाको दाबी
