यहाँ आलु र प्याजको मूल्यमा काजु बेचिन्छ

काजु स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ । सबैलाई मन पर्छ। तर यो मुद्रास्फीतिको युगमा यसलाई किन्न त्यति सजिलो छैन। किनकि बजारमा यसको मूल्य निकै महँगो पर्छ । धनीहरूले अझै पनि किन्छन् तर गरिब र मध्यम वर्गका मानिसहरूलाई यो किन्न गाह्रो छ। तर सायद तपाईँलाई थाहा नहुन सक्छ कि भारतको एक जिल्लामा आलु र प्याजको मूल्यमा काजु पाइन्छ ।

भारतमा यस्तो सहर कुन होला भनेर तपाई सोचिरहनुभएको होला । यती सस्तो थियो भने किन यति महँगो पाइन्छ ? तपाईँको प्रश्न मान्य छ तर यो सहर झारखण्डको जामतारा हो। यहाँ काजु ३० देखि ४० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा पाइन्छ । आखिर यति सस्तो हुनुको कारण हो –झारखण्डमा हरेक वर्ष हजारौँ टन काजु उत्पादन हुन्छ। यहाँ सडक छेउमा महिलाहरू २० देखि ३० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा काजु बेच्ने गरेको देखिन्छ ।

यहाँ छ ठूलो बगैँचा

जामताराको नाला गाउँमा करिब ५० एकड जमिनमा काजु खेती गरिन्छ । यसलाई झारखण्डको काजु सहर भनिन्छ। यहाँ काजुको खेती झारखण्डमा कतै पनि त्यस्तो छैन। यहाँ ठूला–ठूला बगैँचा छन्। जहाँ मजदुरहरूले सस्तो मूल्यमा ड्राइफ्रुट बेच्छन्। यहाँका कृषकहरूलाई खेती गर्न त्यति सुविधा नभए पनि किसानहरू यो खेतीबाट सन्तुष्ट छन् । जिल्ला प्रशासन र वन विभागले यस वर्ष करिब ५० हजार काजुका बिरुवा रोप्ने योजना बनाएको छ ।

१९९० देखि खेती

यहाँको हावापानी र माटो काजु खेतीका लागि अनुकूल छ । सन् १९९० को आसपासको कुरा हो । किसानका अनुसार तत्कालीन उपायुक्तले ओडिशाका कृषि वैज्ञानिकको सहयोगमा जग्गा परीक्षण गराएपछि यहाँको माटो काजु खेतीका लागि राम्रो भएको पाइयो । त्यसपछि उनले सुक्खा फल खेती गर्न थाले । वन विभागले ठूलो मात्रामा काजु रोपेको छ । बिरुवाहरू केही बेरमा रुख बने । हजारौँको सङ्ख्यामा काजुका रूखहरू देखिन थाले।

किसानले आधा मूल्यमा बिक्री गर्छन्

पहिलो पटक काजुको फल आउँदा गाउँलेहरू हर्षित भए । बगैँचाबाट काजु टिपेर घर ल्याएर जम्मा गरेर सडकको छेउमा एक चौथाइ मूल्यमा बिक्री गरे। उक्त क्षेत्रमा प्रशोधन गर्ने प्लान्ट नहुँदा फलफूलबाट काजु निकाल्नसमेत उनीहरूले सकेका छैनन् । बङ्गालका व्यापारीहरूलाई यो कुरा थाहा भएपछि उनीहरूले थोकमा किन्न थाले। प्रशोधन गरेर व्यापारीले बढी नाफा कमाए पनि गाउँलेहरूले उचित मूल्य पाउँदैनन् ।

यो पनि…
संसारका यी देशहरूमा सूर्य कहिल्यै अस्ताउँदैन
यी हुन् विश्वका अचम्मका अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना