बच्चाको मानसिक विकासका लागि आमाको दूध सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण

बच्चाको समग्र विकासको लागि उचित पोषणको ख्याल राख्नु धेरै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । नवजात शिशुको लागि शरीरलाई चाहिने सबै पोषक तत्त्वहरूको आवश्यकता पूरा गर्न आमाको दूध सबैभन्दा उपयुक्त हुने अध्ययनहरूले देखाएको छ । सुत्केरी पछि पहिलो बाक्लो पहेँलो दूध बच्चाको स्वास्थ्यको लागि अमृत जस्तै हो । शोधकर्ताहरूका अनुसार बच्चाको शारीरिक र मानसिक विकासका लागि पर्याप्त मात्रामा स्तनपान गराउनु आवश्यक हुन्छ ।

स्तनपानको फाइदाको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले हरेक वर्ष अगस्ट १ देखि ७ सम्म विश्व स्तनपान सप्ताह मनाइन्छ । नवजात शिशुलाई जन्मेको ६ महिनासम्म दैनिक स्तनपान गराउनु पर्ने विज्ञहरू बताउँछन् । स्तनपानले शिशुको स्वास्थ्यमा कस्तो असर गर्छ भन्ने कुरा पत्ता लगाउन गरिएको अध्ययनमा अनुसन्धानकर्ताहरूले आमाको दूधमा पाइने सूक्ष्म पोषक तत्त्वले नवजात शिशुको मस्तिष्क विकासमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने पत्ता लगाएका छन् ।

शिशुको स्वास्थ्यमा स्तनपानको प्रभाव

टफ्ट्स युनिभर्सिटीका अन्वेषकहरूले बच्चाको स्वास्थ्यमा स्तनपानको प्रभावहरू बुझ्ने प्रयास गरे । जसले बाल्यकालमा स्तनपानबाट प्राप्त हुने सूक्ष्म पोषक तत्त्वले उमेर बढ्दै जाँदा मस्तिष्क समस्याको जोखिम कम गर्न सहयोगी हुने देखाएको छ । स्तनपान नगर्ने बालबालिकाको तुलनामा नियमित रूपमा स्तनपान गराउने बालबालिकाको बौद्धिक विकास र प्रदर्शन उच्च थियो ।

मस्तिष्क विकासमा लाभ

‘स्तनपानको प्रारम्भिक महिनाहरूमा आमाको दूधमा पाइने सूक्ष्म पोषक तत्त्वले मस्तिष्कको विकास गर्न मद्दत गर्दछ,’ विज्ञहरूले नेशनल एकेडेमी अफ साइन्सेज (PNAS)मा प्रकाशित अध्ययनमा निष्कर्ष निकालेका छन् । यसले मस्तिष्कमा न्यूरोन्सहरू बीच सिनेप्स वा जडानहरू सुधार गर्न मद्दत गर्दछ । फलस्वरूप, भविष्यमा न्यूरोलोजिकल समस्याहरूको जोखिम कम गर्न विशेष फाइदाहरू पाउन सकिन्छ ।

वैज्ञानिकहरू के भन्छन् ?

प्रारम्भिक बाल्यकालमा मस्तिष्क, विशेष गरी, आहार विशेषताहरूमा निर्भर गर्दछ । न्यूरोसाइन्स र एजिङ टोलीका वरिष्ठ वैज्ञानिक र अध्ययनका लेखक थोमस बिडरर भन्छन्, ‘एक स्नायु वैज्ञानिकको रूपमा, यो मेरो लागि चाखलाग्दो छ कि कसरी सूक्ष्म पोषक तत्त्वहरूले मस्तिष्कमा यति गहिरो प्रभाव पार्छ, बिडरर भन्छन् । यो पनि अचम्मको छ कि आमाको दूध कत्तिको जटिल र समृद्ध छ, जसले मस्तिष्कको विकासका विभिन्न चरणहरूमा मद्दत गर्नको लागि आमाको दूध बच्चाको लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ भनेर अनुमान गर्न सकिन्छ।’

स्तनपान गर्न निश्चित गर्नुहोस्

प्रोफेसर बिडरर भन्छन् कि यो अनुसन्धानले स्तनपान गर्न सम्भव नभएको अवस्थामा शिशुहरूलाई मायो–इनोसिटोल खुवाउनु पर्छ भन्ने सङ्केत गर्छ। यद्यपि, यसको बाह्य प्रभाव के हो भन्ने बुझ्न बाँकी छ। प्रत्येक बच्चालाई सुरक्षात्मक उपायको रूपमा आमाको दूध खुवाउनुपर्छ। जन्मेपछि आमालाई यो फाइदाको बारेमा बताउनुपर्छ ।

यो पनि…
पूर्ण स्तनपान गराउँदा आमा र बच्चालाई हुन्छ यस्तो फाइदा
कोरोना संक्रमित आमाले सुरक्षित स्तनपान कसरी गराउने ?