बुद्धसँग सम्बन्धित प्रश्न गर्ने तरिका
गौतम बुद्धको सत्संग चलिरहेको थियो । एक युवकले बुद्धलाई सोधे, ‘तपाईं ध्यान गर्न बस्नुभयो भने उठ्न मन लाग्दैन ? ।’ यो प्रश्न सत्संगमा बसेका अरूले पनि सुनेका थिए । बुद्धले आँखा खोलेर भने, ‘फेरि बोल ।’ युवकले फेरि त्यही कुरा भने, ‘ध्यान गर्न बस्नुभयो भने उठ्न मन लाग्दैन ? ।’
बुद्धले भने, ‘अझै एकपटक बोल ।’ युवकले फेरि शब्द दोहोर्यायो । बुद्धले भने, ‘अब म जवाफ दिन्छु । मनको अभावलाई ध्यान भनिन्छ । विचार मनको खाना हो तब मनलाई खाना दिन बन्द गर । जब मन निष्क्रिय हुन्छ । ध्यान हुन्छ ।’
बुद्धले तीनपटक ठ्याक्कै यस्तै जवाफ दिए । त्यसपछि मानिसहरूले बुद्धलाई सोधे, ‘हामी प्रायः देख्छौं कि जब कसैले तपाईंलाई प्रश्न सोध्छ, तपाईंले त्यही प्रश्न तीनपटक सोध्नुहुन्छ । त्यसपछि तीनपटक जवाफ दिनुहोस् । किन यस्तो ?’
बुद्धले भने, ‘मेरो अनुभव छ कि धेरैजसो मानिसहरू प्रश्न सोध्न मात्रै गर्छन् । हाम्रो र आफ्नो समय बर्बाद नगर्नुहोस् । म प्रश्न तीनपटक सुन्छु ताकि अर्को व्यक्तिको गम्भीरता थाहा हुन्छ । सोध्नेले पनि आफ्नो प्रश्नप्रति सचेत हुनुपर्छ । म पनि तीनपटक जवाफ दिन्छु । अगाडिको व्यक्तिले मेरो कुरा राम्ररी बुझून् । तीनपटक दोहोर्याउँदा दिमागमा ठीक कुरा हुन्छ ।’
सन्देश
यहाँ बुद्ध भन्न चान्छन्- कसैलाई कुनै प्रश्न सोध्न लाग्नुपूर्व गम्भीर हुनुपर्छ । कसैलाई जाँच्नको लागि मात्र प्रश्न नगर्नुहोस् । प्रश्न यस्तो हुनुपर्छ, यसले तपाईं र अरूको शंका हटाउँछ । यदि कसैलाई जवाफ दिनु छ भने यसरी दिनुहोस् कि अगाडिको मान्छेले राम्रोसँग बुझून् । यदि तपाईं यसलाई बारम्बार दोहोर्याउनु पर्छ भने दोहोर्याउनुहोस् ।
