दशैं, तिहार होस् या माघे संक्रान्ति विभिन्न चाडबाडहरूमा भिन्न–भिन्न प्रकारका खानाहरू खाने चलन छ । यसरी, चाडपर्वअनुसार खाइने खानाहरूको पनि छुट्टा–छुट्टै मूल्य मान्यताहरू छन् । माघे संक्रान्तिमा घ्यू, चाकु, तिलको लड्डु, उसिनेको तरुल खाने चलन धेरै लामो समयदेखि चल्दै आएको हो ।
यसरी, चाडबाडहरूमा खाइने खानेकुराहरूको आ–आफ्नै महत्त्व छ । उदाहरणका लागि जनैपूर्णिमामा खाइने टुसा उमारिएको गेडागुडीलाई लिन सकिन्छ । टुसा उमारिएको गेडागुडीमा प्रशस्त मात्रामा पोषकतत्व पाइन्छ ।
माघे संक्रान्तिमा खाइने घ्यू चाकु, तिलको लड्डु र उसिनेको तरुलको पनि छुट्टै महत्त्व छ । उखुबाट बनेको सख्खरमा प्रशस्त मात्रामा भिटामिन र मिनरल्स पाइन्छ । यसले हाम्रो शरीरलाई चाहिने भिटामिन मिनरल्सको मात्रालाई पूरा गर्छ । त्यसैले, सख्खरबाट बनेको चाकु, तिलको लड्डु, भुजाको लड्डु आदी खाजाको रूपमा अरू बेला पनि खान सकिन्छ ।
चाकु गुलियो हुन्छ । त्यसैले, मधुमेहको बिरामीले खान हुन्छ कि हुँदैन भनेर धेरैको प्रश्न हुन सक्छ । तर, चाडबाडको बेलामा सीमित मात्रामा चाकु खाँदा त्यसले केही पनि असर गर्दैन ।
चिनीबाट बनेको खानेकुरा भन्दा यो एकदमै लाभदायक हुन्छ । हुन त चिनी र सख्खर दुवै उखुबाटै बनेको हो । तर, सख्खरलाई चिनी जति प्रशोधन गरेको हुँदैन । त्यसैले, उखुमा हुने भिटामिन र मिनरल्स सख्खरमा पनि हुन्छ । जुन स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले एकदमै फाइदाजनक हो ।
चाकु गुलियो हुन्छ । त्यसैले, मधुमेहको बिरामीले खान हुन्छ कि हुँदैन भनेर धेरैको प्रश्न हुन सक्छ । तर, चाडबाडको बेलामा सीमित मात्रामा चाकु खाँदा त्यसले केही पनि असर गर्दैन ।
यस्तै, तरुल जमिनमुनि फल्ने भएकोले तरुल पनि मधुमेहको बिरामीहरूले खानुहुँदैन पनि भनिन्छ । त्यो पनि शतप्रतिशत सही होइन तरुल, आलु र चिनीचाहिँ नखाने, तर भात टन्न खाने गर्दा पनि सुगरको लेबल बढ्छ । त्यसैले, सबै कुराको मात्रा मिलाएर खानु राम्रो हुन्छ ।
धेरै मधुमेह, प्रेसर, मोटोपनाको समस्या भएका बिरामीहरूले सकेसम्म नखाएको राम्रो तर थोरै खाजाको रूपमा खाँदा भने असर गर्दैन । यी खानेकुराहरूको सेवनले क्यान्सर तथा अन्य रोगहरू लाग्नबाट बचाउँछ । त्यसैले, स्वास्थ्य व्यक्तिहरूले माघे संक्रान्तिको दिन मात्र हैन अन्य दिनमा पनि चकलेटको साटो चाकु अन्य जंकफुडको साटो तिलको लड्डु र उसिनेको तरुलको सेवन गर्न सक्छन् ।
बालबालिकाहरूको लागि पनि यो राम्रो खाजा हुन सक्छ । बालबालिकालाई गुलियो खानेकुरा धेरै मनपर्ने भएकोले चक्लेटको सट्टा चाकु र तिलको लड्डु दिन सकिन्छ । उसिनेको तरुललाई खाजाको रूपमा दिन सकिन्छ । जसले गर्दा बालबालिकाहरू जंक फुडबाट टाढा पनि हुन सक्छन् ।
नै पनि खानेकुरा एकैपटक धेरै मात्रामा खाँदा त्यसले नकारात्मक असर गर्न सक्छ । तर, मात्रा मिलाएर खाँदा त्यसले फाइदा गरिरहेको हुन्छ ।
चाकुले जाडोबाट बचाउँछ भन्ने पनि मान्यता छ । तर, एक दिन मात्र चाकु खाएर जाडोबाट बचिने भने होइन । यो समय–समयमा सेवन गर्न सकिन्छ । टुसा उमारिएको गेडागुडी पनि जनैपुर्णिमाको दिन मात्र हैन अन्य दिनमा पनि खान सकिन्छ । यी खानेकुराहरूमा हाम्रो शरीरलाई चाहिने विभिन्न पोषक तत्त्वहरू पाइन्छ ।
कुनै पनि खानेकुरा एकैपटक धेरै मात्रामा खाँदा त्यसले नकारात्मक असर गर्न सक्छ । तर, मात्रा मिलाएर खाँदा त्यसले फाइदा गरिरहेको हुन्छ । त्यसैले, सबै रोगका बिरामीहरूले चाडबाड मनाउनका लागि थोरै मात्रामा चाकु र तरुल खान सकिन्छ ।
