English

सन्दर्भ: राजदरबार हत्याकाण्ड

दरबार हत्याकाण्ड : राजा वीरेन्द्रलाई यसरी सम्झन्छन् सर्वसाधारण



२०५८ जेठ १९ को साँझ नारायणहिटी राजदरवारभित्र तत्कालीन राजा वीरेन्द्र विरविक्रम शाहसहित उनको परिवारको हत्या भयो । त्यो हत्याकाण्ड भएको २० वर्ष बितिसक्यो तर, हत्या कसले र किन गर्यो भन्ने तथ्य अझै रहस्यको गर्भमै छ ।
त्यसो त राजदबार हत्याकाण्डको रहस्यको चासो हिजोदेखि आजको पुस्तासम्मलाई छ । त्यतिबेला हत्याकाण्डलाई राम्रोसँग बुझेका र सुनेका सर्वसाधारणहरु राजा वीरेन्द्रलाई कसरी सम्झन्छन् त ? उनीहरुको भनाई जस्ताको तस्तै ः

कपाल मुण्डन गरेर तीन दिन नुन बारें
अर्जुन प्रसाद अधिकारी

दरबार हत्याकाण्ड भएको बेला म गोरखापत्र संस्थानमा कार्यरत थिए । बिहान ५ बजे कार्यलयमा नै मैले यस घटना बारे जानकारी पाएँ । त्यसपछि कार्यालयबाटै हामी सबैजना छाउनीतर्फ गएका थियौं । सैनिकको संरक्षणमा शवलाई राखिएको थियो । राजा विरेन्द्रको शव यात्रामा सबैजना समावेश पनि भएका थियौँ ।

पुरै देश शोकमा डुबेको थियो । त्यसमा पनि काठमाडौंको माहोल बेग्लै थियो । सबै तिर शुन्यता छाएको थियो । देशले एउटा कुशल राजालाई गुमाएको थियो । मलाई पनि आफ्नो परिवारको सदस्यलाई गुमाएको जस्तो पीडा भएको थियो । कपाल मुन्डन गरेर, ३ दिन नुन बारेको थिएँ ।

राजा विरेन्द्र एक प्रजातन्त्र प्रेमी व्यक्ति थिए । उनले सधैँ जनताको भलो चिताए र जनताको हित हुने काम गरे । त्यसैले उनलाई नेपाली जनताले अहिले पनि सम्झिरहन्छन् । उनले गरेको राम्रो कामहरुले गर्दा आम नेपाली जनताको मनमा उनी अझै जिवितै छन् ।

राजपरिवारको हत्याको खबरले धेरै रोएँ
कमला ढकाल अधिकारी

राजदरबार हत्याकाण्डको बारेमा मैले बिहानीपख थाहा पाएँ । रातभरी आकाशमा हेलीकप्टरहरु उडिरहेका आवाजहरु आइरहेको थियो । मेरो श्रीमान् तथा परिवारका अन्य सदस्यहरु गाइघाट जानुभएको थियो । घरमा म र साना बच्चाहरु मात्र थियौं । बिहानीपख यस्तो दुखद् समाचार सुने पछि एकछिन त धेरै आत्तिएँ ।

राजा वीरेन्द्र सबैको प्रिय राजा हुनुहुन्थ्यो । उहाँलाई प्रजातान्त्रिक राजाको रुपमा चिनेका थियौं । जनताको भलो चिताउने राजाको मृत्युको खबरले म धेरै रोएँ । त्यो दिन खाना खान मन पनि लागेन । आफ्नो अभिभावक गुमाएको जस्तो भयो । लासलाई आर्यघाट लगिएको दिन पनि धेरै रोएँ ।

जनताको कुरा बुझ्ने, हसिलो स्वभावका राजा विरेन्द्र अहिले बाँचिरहेको भए जनताले उनलाई फेरि पनि राजा बनाउँथे होला । त्यो बेलाको माहोल नै बेग्लै थियो, सबै तिर कफ्र्यु लगाइएको थियो । एकदमै रहस्यमय बनाइएको थियो घटनालाई । जनताको समस्या सुनिदिने, जनताको खुसीमा रमाउने राजा हुनुहुन्थ्यो । उहाँलाई माया नगर्ने र नसम्झने त प्रायः कमै होलान् ।

स्वत्रन्त्रतावादी र उदारवादी राजा हुनुहुन्थ्यो
रबिन शर्मा

राती ११ बजे हत्याकाण्ड बारे सामाचार बाहिर आयो । राजा विरेन्द्रको हत्याकाण्ड एक अप्रिय घटना थियो । आम नेपाली त्यसमा पनि युवाहरुले आफ्नो कपाल खौरेर शोक मनाएका थिए । घटनाको सत्य तथ्य सार्वजनिक नगरी लास जलाउन पाइदैन भनेर त्यो बेलामा प्रधानमन्त्री माथि ढुङ्गा मुडा नै भएको थियो ।
एकदमै सुरक्षाका साथ लासहरुलाई आर्यघाट पु¥याइएको थियो । त्यो घटना एकदमै अप्रत्यासित थियो त्यसैले नरुने चित्त नदुखाउने नेपालीहरु प्राय कम नै थिए ।

राजा विरेन्द्र प्रजातन्त्रीक राजा हुनुन्थ्यो । जनताको शासन जनताले गर्नु पर्छ भन्ने सोच बोकेको राजा हुनुहुन्थ्यो । उहाँको कार्यकालमा जब जनताले बहुदलको पक्षमा आन्दोलन गरेपछि राजा विरेन्द्रले जनमत संग्रहको घोषणा गर्नुभएको थियो । जनताले रोजेको शासन टिकाउनु पर्ने पर्छ भन्ने पक्षमा उहाँ हुनुन्थ्यो ।

४६ सालको आन्दोलन भए पछि बहुदलीय नेताहरुसँग वार्ता गरेर बहुदलीय व्यवस्था गर्ने पनि उहाँ नै हुनुहुन्थ्यो । त्यसैले उहाँ स्वत्रन्त्रतावादी उदारवादी राजा हुनुहुन्थ्यो । नियम कानुन भित्र बस्ने, अनुशासित र आफ्नो कर्तव्य पालना गर्ने राजाको रुपमा सम्झन्छु ।

त्यो दिन खाना खाइनँ
साबित्री लुईटेल

दरबार हत्याकाण्ड भएको कुरा हामीले त भोलिपल्ट बिहान ५ बजे थाहा पाएका थियौं । मेरो श्रीमान खानेपानी संस्थानमा कार्यरत हुनुहुन्थ्यो उहाँको एक हप्ता अफिसमा नै बस्नु पर्ने थियो । तर, त्यस दिन बिहानै उहाँ अफिसबाट घर फर्कनु भयो र यो अप्रिय समाचार सुनाउनु भयो ।

राजा विरेन्द्र सबैको प्रिय राजा हुनुहुन्थ्यो । जनताको भलो चिताउने राजाको मृत्यु खबरले मेरो आँसु रोकिएन । त्यो दिन खाना खाइनँ । आफ्नै अभिभावक गुमाएको जस्तो भयो । मेरो दुई छोरो र श्रीमान्ले कपाल मुन्डन गरेका थिए । हामीले ५ दिन नुन पनि बारेका थियौं ।

साह्रै सरल र सबै जनतालाई माया गर्ने व्यक्तिरुपमा हामीले उहाँलाई चिनेका थियौं । जनताको समस्या सुनिदिने, जनताको खुसीमा खुसी हुने राजाको रुपमा हामी उहाँलाई सम्झन्छौ ।
पुरै देश शोकमा डुबेको थियो

अभिभावक गुमाएको महसुस गरे
विष्णुलाल श्रेष्ठ

दरबार हत्या काण्ड हुँदा म नेपाल सामाचार पत्रमा कार्यरत थिए । कार्यालयबाट घर फर्किसकेको थिएँ । घरमा पुगेको केही समयपछि दरबार हत्या काण्ड भयो भन्ने सुनेर साथीहरुलाई फोन गरें । तर, उनीहरुले पनि तथ्य थाहा नभएको बताए । नेपाल टेलिभिजन तथा अन्य सञ्चार माध्यमले त केही पनि जानकारी दिएको थिएन । बीबीसीले मात्र दिएको थियो ।

त्यस दिन भन्दा पनि भोलिपल्ट बिहान शनिबार प्राय सबैलाई यस घटना बारे जानकारी भयो । पुरै देश नै शोकमा डुबेको थियो । सबैले आफ्नो अभिभावक गुमाएको महसुस गरे । त्यसबेला म महाराजगन्ज नजिक बस्दथे । म बसेको ठाउँबाट राजा वीरेन्द्रको शव आर्यघाट लगेको दृश्य पनि देखियो । त्यस दृश्यले मलाई साह्रै दुखी बनायो ।

उहाँ सबैको प्यारो राजा हुनुहुन्थ्यो । साह्रै सरल र सबै जनतालाई माया गर्ने व्यक्ति मैले प्रत्यक्ष रुपमा पनि उनलाई भेटेको थिएँ । हसिँलो मुहार, सरल व्यक्तित्व भएको र प्रजातन्त्र प्रेमी राजाको रुपमा उनलाई सम्झन्छु ।



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित खबरहरु

नेपालको अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा नयाँ प्रजातिको चरा भेटिएको छ । नयाँ प्रजातिको चरा ‘फुस्रो सारौं’ नाममा अभिलेख गरिएको छ ।

वायु प्रदूषण रोक्न विकसित मुलुकहरूले सवारी साधन, कलकारखाना, उद्योगलगायत विभिन्न क्षेत्रमा विशेष मापदण्डहरू तोकी एक्युआई अर्थात् एयर क्वालिटी इन्डेक्समा उत्तम

‘तपाई जति प्रकृति नजिक पुग्नु हुन्छ, प्रकृति त्यति नै तपाई नजिक आइपुग्छ’, यो भनाई हङकङका नेपाली व्यवसायी राज गुरुङलाई ठ्याक्कै

एक साँझ हामी सूर्यास्त अवलोकन गर्न हेग शहरको अत्याधिक प्रसिद्ध समुन्द्रतट स्केभनिनगन गएका थियौँ । हाम्रो टोलीमा इटाली, फ्रान्स, नर्वे,