English

कोरोनासँगै फैलिरहेको कालो ढुसी (म्युकर माइकोसिस) बाट कसरी बच्ने ?



डा. प्रभात अधिकारी, संक्रामक रोग विशेषज्ञ

कोरोना भाइरसको संक्रमण फैलिरहेको अवस्थामा नेपालमा फेरि अर्को रोग म्युकर माइकोसिसले चिन्ता बढाएको छ । यो रोग कोरोना संक्रमित वा कोरोनाबाट ठीक भएका बिरामीहरुमा देखिन थालेको छ ।

छिमेकी मुलुक भारतमा केही समय अघि देखिएको यो रोग नेपालमा पनि हालसालै देखा परेको छ । कोभिड–१९ यस रोगको लागि एक प्रमुख जोखिम कारकको रुपमा देखा परेको छ । यो एउटा फङ्गल संक्रमण हो । जुन नाक मार्फत शरीरमा प्रवेश गर्दछ ।

नेपालमा भर्खरै मात्र देखिएको यस रोगको बारेमा धेरैलाई थाहा नभएको हुन सक्छ । त्यसैले के हो म्युकर माइकोसिस ? यसका लक्षण कस्ता हुन्छन् ? यसबाट कसरी बच्ने भन्ने बारे संक्रामक रोग विशेषज्ञ डा. प्रभात अधिकारीको सल्लाह यस्तो छ :

कस्तो रोग हो कालो ढुसी (म्युकर माइकोसिस) ?

सामान्य अर्थमा भन्दा म्युकर माइकोसिस एक प्रकारको ढुसी हो । यस रोगको संक्रमितहरुमा आँखा, नाकमा फंगस अर्थात् ढुसीको इन्फेक्सन देखिने गर्छ । विशेषगरी मधुमेहका रोगी र कोभिड–१९ को संक्रमणको उपचारको क्रममा स्टेरोइड औषधिको प्रयोग गरिन्छ । स्टेरोइडको प्रयोगपछि रगतमा चिनीको मात्रा बढ्ने समूहमा यस्तो समस्या बढी देखापर्छ । इम्युनिटि पावर कम भएको मान्छेहरुलाई यो रोग लाग्ने सम्भावना बढी हुन्छ ।

नेपालमा यो रोग हालसालै मात्र देखिएको हुनाले यसको विषयमा चिकित्सकहरुले गहिरो अध्ययन अनुसन्धान गर्नु पर्छ । हाम्रो देशमा यसको विज्ञ चिकित्सक नभएको हुनाले, यसको औषधिको बारेमा पनि अनुसन्धान गर्न जरुरी छ ।

यसका लक्षण ?

नाक बन्द हुने, टाउको दुख्ने, नाकबाट रगत वा कालो पदार्थ आउने नाकको वरपर कालो धब्बा जस्तो देखिने, आँखा सुनिने तथा दुख्ने यसका मूख्य लक्षण हुन् । यसको संक्रमणले फोक्सोमा पनि असर गर्न सक्छ । साथै, समयमै उपचार नहुँदा आँखाको दृष्टि समेत गुम्न पुग्छ । तर, समयमै उपचार भयो भने निको हुन्छ ।


एक व्यक्तिबाट अर्कोमा सर्छ कि सर्दैन ?

म्यूकर माइकोसिस एउटा मानिसबाट अर्कोमा सर्दैन । त्यसैले संक्रमितहरु धेरै आत्तिन वा डराउनु पर्दैन । यो एकदमै कमजोर शरीरमा देखा पर्छ । नेपालमा यो रोग पहिले देखिएको थिएन ।

यो समस्या एउटा ठूलो चुनौतीको रुपमा हामीले सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ । त्यसैले संक्रमणको बारेमा चिकित्सकहरुलाई तालिम दिने । उपचार सहज बनाउने तर्फ सम्बन्धित सरोकारवालाको समयमै ध्यान जानुपर्छ ।

यो रोग लाग्यो भने के गर्ने ?

फंगस इन्फेक्सनको लक्षणहरु देखिने बित्तिकै चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नु पर्छ । समयमा नै रोग पत्ता लाग्यो भने यसको उपचार हुन सक्छ । चिकित्सकको सल्लाह अनुसार औषधिको प्रयोग गर्ने । धेरै आत्तिएर आत्मबल कमजोर बनाउनु हुँदैन । इम्युनिटि पावर बढाउने डाइट फलो गर्ने र व्यायामहरु गर्ने ।

कोरोना महामारीले सबैलाई त्रसित बनाईरहेको समयमा यसको लक्षणले मानिसहरुमा थप तनाव दिने भएकोले यसको लक्षणहरुको बारेमा धेरै चर्चा नगर्दा राम्रो हुन्छ यसले मान्छेहरुको मनोबल कमजोर हुन सक्छ । नाक बन्द हुने वा टाउको दुख्ने बित्तिकै डराएर आत्मबल कमजोर बनाएर म्यूकर माइकोसिस भयो भनेर आत्तिनु पनि हुँदैन ।

यसबाट कसरी बच्ने ?

— मधुमेहका बिरामीहरुले आफ्नो सुगर लेभल कन्ट्रोल गर्ने

— इम्युनिटी कम भएका मानीसहरुले चिकित्सकको सल्लाह अनुसार इम्युनिटी पावर बढाउने औषधि तथा खानाको सेवन गर्ने

— कोरोना संक्रमितले भने स्टेरोइड औषधिको प्रयोग चिकित्सकको सल्लाह अनुसार मात्र प्रयोग गर्ने लामो समयसम्म चिकित्सकको सल्लाह बिना यसको प्रयोग नगर्ने

— घरको वरपर ढुसी लाग्ने वा कुहिने वस्तूहरु नराख्ने ।

— कोरोना संक्रमितहरु आइसोलेसनमा बसेको कोठाहरु हावा छिर्ने भेन्टिलेसन भएको हुनुपर्छ ।

— चिसो ओसिलोे कोठामा ढुसी लाग्ने भएकोले त्यस्तो कोठामा बस्नु हुँदैन ।

— इम्युनिटी पावर कम भएको व्यक्ति बस्ने कोठामा ढुसी लाग्ने किसिमको बिरुवाहरु राख्नु हुँदैन ।

— घर बाहिर निस्कदा सधै मास्कको प्रयोग गर्नु पर्छ ।

— मधुमेह, क्यान्सर र मिर्गौलाका बिरामीहरुले समय–समयमा शरीर जाँच गराउनु पर्छ ।

— घर वरपरको सफाईमा विशेष ध्यान दिनु पर्छ । ढुसी लाग्ने खाल्को कुनै पनि सामानहरु छ भने त्यसलाई हटाउनु पर्छ ।

यो पनि पढ्नुहोस्
चिकित्सकको पीडा : ‘तन, मन थाक्यो भन्ने छुट छैन’
संक्रमित वा संक्रमणमुक्त भएकाले कोरोना खोप कहिले लगाउने ?
मुटुका बिरामी घरमै कसरी सुरक्षित रहने ?



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित खबरहरु

नेपालको अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा नयाँ प्रजातिको चरा भेटिएको छ । नयाँ प्रजातिको चरा ‘फुस्रो सारौं’ नाममा अभिलेख गरिएको छ ।

वायु प्रदूषण रोक्न विकसित मुलुकहरूले सवारी साधन, कलकारखाना, उद्योगलगायत विभिन्न क्षेत्रमा विशेष मापदण्डहरू तोकी एक्युआई अर्थात् एयर क्वालिटी इन्डेक्समा उत्तम

‘तपाई जति प्रकृति नजिक पुग्नु हुन्छ, प्रकृति त्यति नै तपाई नजिक आइपुग्छ’, यो भनाई हङकङका नेपाली व्यवसायी राज गुरुङलाई ठ्याक्कै

एक साँझ हामी सूर्यास्त अवलोकन गर्न हेग शहरको अत्याधिक प्रसिद्ध समुन्द्रतट स्केभनिनगन गएका थियौँ । हाम्रो टोलीमा इटाली, फ्रान्स, नर्वे,