नर र नारायणको अद्भूत कथाः को हुन् नर र नारायण ?



एक असुर थिए, दम्बोद्भव । उनले सूर्यदेवको तपस्या गरे र सूर्यदेव प्रसन्न भएर उनलाई वरदान माग्न भने । उनले अमरत्वको वरदान मागे । सूर्यदेवले यो सम्भव नभएको बताए । त्यसपछि उनले एक हजार दिव्य कवचको सुरक्षा मिल्ने वरदान मागे । साथमा उनले यो पनि मागे कि, यी मध्ये एक हजार वर्ष तपस्या गरेकोले मेरो एउटा मात्रै कवच तोड्न सकोस् । र, जसले यी सबै कवच तोड्छ, तत्काल मेरो मृत्यु हुनेछ ।


सूर्य देवता धेरै चिन्तित भए । उनी अब उक्त दानवले यसको दुरूपयोग गर्छ भनेर चिन्तित थिए । तर उक्त दानवको तपस्याका कारण सूर्यदेव वरदान दिन वाध्य थिए । सो कवचले सुरक्षित भएपछि उसले त्यही गर्यो, जो पहिल्यै सूर्यदेवले अनुमान लगाइसकेका थिए ।


उक्त राक्षस सहस्र कवचको नामले चिनिन थाल्यो । तर उसले आफ्नो अत्याचार बढाउँदै जान थाल्यो । अर्कोतिर सतीदेवीका पिता दक्ष प्रजापतिले आफ्नी छोरी मूर्तिको विवाह व्रह्माजीका मानस पुत्र धर्मसँग गरे । उनले सहस्र कवचको बारेमा सुनेकी थिइन् । त्यसैले उनले उक्त राक्षसलाई नष्ट गर्नको लागि भगवान् विष्णुसँग प्रार्थना गर्न थालिन् । विष्णुले उनलाई उक्त राक्षस मार्ने आश्वासन दिए ।


कालान्तरमा मूर्तिले दुई जुम्ल्याहा पुत्र जन्माइन्, जसको नाम नर र नारायण भयो । दुवैका फरक शरीर भए पनि आत्मा एक थियो । दुई शरीरमा एक आत्मा । विष्णुले एक साथमा दुई शरीरमा नर र नारायणको रूपमा अवतरण गरेका थिए । उनीहरू बढ्दै ठूला हुँदै गए ।


एकपटक दम्बोद्भव उक्त वनमा आयो । त्यहीबेला उसले एक तेजस्वी मानिस त्यहाँबाट आफूतर्फ आइरहेको देख्यो र डर उत्पन्न भएको महसुस गर्यो । त्यो मानिसले भन्यो कि, म नर हुँ र तिमीसँग युद्ध गर्न आएको हुँ । राक्षसले हाँस्दै भन्यो, तिमी मेरो बारेमा के जान्दछौ ? मेरो कवच मात्र उसले नै तोड्न सक्छ, जसले एक हजार वर्ष तपस्या गरेको छ ।

नरले हाँस्दै भने, म र मेरो भाई नारायण एकै हौँ, उ मेरो साटो तपस्या गरिरहेको छ । र, म उसको साटो युद्ध । युद्ध शुरु भयो र सहस्र कवचलाई आश्चर्य भइरह्यो कि, नारायणको तपले नरको शक्ति बढिरहेको थियो । जब हजार वर्षको समय पूरा भयो, नरले सहस्र कवचको एउटा कवच तोडिदिए ।


तर सूर्यको वरदानअनुसार, जब कवच तोडियो, तब नर मृत भएर जमिनमा लडे । सहस्र कवचले एउटा कवच तोडिएपनि नर मर्यो भनेर खुशी भयो । त्यहीबेला सहस्र कवचले नर आफूतिर दौडेर आएको देख्यो । उसले भर्खर मरेको यो व्यक्ति कसरी दौडेर आइरहेको छ ? भनेर आश्चर्यचकित भयो ।
वास्तविकता यो थियो कि दौडिरहेका व्यक्ति नरजस्तै देखिने उनका भाई नारायण थिए । उनी दम्बोद्भव तर्फ नभएर आफ्ना भाई नारायण भएतिर दौडिरहेका थिए । दम्बोद्भवले नारायणलाई अट्टहास गर्दै आफ्ना भाईलाई सम्झिन भन्यो । नारायण शान्तिपूर्वक मुस्कुराए । फेरि नरको नजिक बसेर उनले केही मन्त्र पढे र चमत्कारिक रूपमा नर जीवित भए ।


त्यही बेला नै दम्बोद्भवले एक हजार वर्ष तपस्या गरेमा मात्रै मृत्युञ्जयको मन्त्रमा सिद्धि पाउने र यस्तो नारायणले एक हजार वर्ष शिवजीको तपस्या गरेर सिद्धि पाएको चेत पायो । त्यसपछि नारायणले दम्बोद्भवलाई लल्कारे र नर तपस्यामा बसे । हजार वर्षको युद्ध पछि एउटा कवच तोडियो र नारायणको मृत्यु भयो । फेरि नरले आएर नारायणलाई पुनर्जीवित गरे । र यो चक्र यसैगरी चलि नै रह्यो ।


यसै क्रमले ९ सय ९९ पटक युद्ध भयो । एक भाई युद्ध गर्दा अर्कोले तपस्या गर्थे । हरेक पटक एकले अर्कालाई पुनर्जीवित गरिदिन्थे । जब ९ सय ९९ कवच तोडिए तब, सहस्र कवच अब मेरो मृत्यु हुने भयो भन्ने सम्झिन थाल्यो ।


सहस्र कवच युद्ध त्यागेर सूर्यदेवको शरणमा भागेर गयो । नर र नारायण उसलाई पछ्याउँदै गए र उसलाई आफ्नो जिम्मा लगाउन सूर्यदेवसंग अनुरोध गरे । तर सूर्यदेव आफ्ना भक्त दिन राजी भएनन् । त्यहीबेला नारायणले आफ्नो कमण्डलूबाट जल निकालेर सूर्यदेवलाई श्राप दिए । किनभने सूर्यदेवले उक्त असुरलाई बचाउने प्रयास गरेका थिए ।

नारायणले उनलाई यस पापमा भागीदार भएकोले तपार्ई पनि योसँगै कर्मफल भोग्नको लागि उसको साथमा जन्म लिनुपर्नेछ भन्दै श्राप दिए । यसका साथै त्रेता युग सकियो र द्वापर युगको आरम्भ भयो ।


केही समयपछि कुन्तीले वरदानको परीक्षा लिन भन्दै सूर्यदेवको आह्वान गरिन् र कर्णको जन्म भयो । तर यो कुरा कमैलाई थाहा छ कि, कर्ण मात्र सूर्यपुत्र थिएनन्, उनीभित्र सूर्य र दम्बोद्भव दुवै थिए । जस्तै नर र नारायणमा शरीर दुई, आत्मा एक थियो । त्यस्तै कर्णको शरीरमा दुई आत्माको वास छ, सूर्य र सहस्र कवच । त्यस्तै अर्काेतर्फ नर र नारायण कृष्णको रूपमा जन्मिए ।



Leave a Reply

Your email address will not be published.

सम्बन्धित खबरहरु

राजधानीको माइतीघरमा सोमबार निर्मला कुर्मीका न्यायका लागि बृहत नागरिक आन्दोलन अन्तर्गत विरोध प्रदर्शन गर्ने क्रममा शिल्पी थिएटरद्वारा सडक नाटक समेत

काठमाण्डौस्थित स्टुडियो थिएटरमा पौष २९ गते देखि नाटक देउराली डाँडीको मन्चन सुरु भएको छ । एक्टर्स स्टुडियोको सहकार्यमा वान वल्र्ड

भाषा, पर्व र संस्कृति समुदायको पहिचानसँग गाँसिएकाले राज्यबाटै यसको जर्गेना हुनुपर्ने बताउँदै बूढानिलकण्ठ नगरपालिका ले यसवर्षको सोनाम ल्होसार भव्यतापूर्वक मनाउने

फादर क्यास्पर जे मिलर, २५ बर्षको उमेरमा (सन् १९५८) नेपाल आएका थिए । ६५ बर्ष सम्म नेपाललाई आफ्नो कर्मथलो बनाएर

Suggested