होलिका दहनको खुसीयाली मनाउन ‘होली’
काठमाडौँ उपत्यकासहित पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा सोमबार आज (होली पर्व) फागु पूर्णिमा मनाइँदै छ । प्रत्येक वर्ष फागुन शुक्ल पूर्णिमाको दिन फागु पूर्णिमा मनाइन्छ ।
आजको दिनमा विशेष रूपमा बालबालिकादेखि वृद्ध वृद्धाले उत्सवका रूपमा एक आपसमा रङ, अबिर लगाइदिने, नाच गान गर्ने र मिठो परिकार बनाएर खाने र खुवाउने गरेर हर्षोल्लासका साथ मनाइने गरिन्छ ।
किम्बदन्तीका अनुसार त्रेता युगमा नास्तिक हिरण्यकशिपु नाम एक क्रूर राक्षस थिए । उनी नास्तिक भएका कारण भगवानको लीलामा विश्वास गर्दैनथे । उनको प्रह्लाद नामक छोरा थिए, जो भगवान् विष्णुको परम भक्त थिए ।
हिरण्यकशिपु आफूले आफूलाई बलवान ठान्दथे । तर उनको पुत्र उनको आराधना नगरी विष्णु भगवानको आराधना गर्दथे । त्यो कुरा उनले सहन सकेनन् जस कारण आफ्नै पुत्रलाई मार्न तयार भए ।
अन्ततः उनको योजनाअनुरूप हिरण्यकशिपु पुत्रलाई अग्नि कुण्डमा राखेर मार्नको निम्ति अग्निले पनि डढाउन नसक्ने वरदान पाएकी आफ्नी बहिनी होलिकालाई प्रह्लादलाई काखमा राखेर अग्नि कुण्डमा बसाए ।
तर अग्नि बस्दा पनि विष्णु भगवानको प्रार्थना गरेर बसेका प्रह्लादलाई अग्निले भष्म गरेन । उल्टै होलीका भने भस्म भइन् ।अन्त्यमा हिरण्यकशिपुलाई भगवान् विष्णुले नृसिंह अवतार लिएर मारेका थिए ।
होलिका दहनकै खुसीयाली मनाउन आपसमा रङ र अबिर लगाएर होली पर्व मनाउने परम्परा परापूर्व कालदेखि चलिआएको धार्मिक मान्यता छ । सोमबार पहाड तथा हिमाली क्षेत्रमा मनाइने फागु पूर्णिमा मंगलबार तराई मधेसमा होलीको रूपमा मनाइँदै छ ।
