घरपालुवा जनावरको स्याहार

डा.शरदसिंह यादव

हामी मध्ये धेरैले घरमा कुकुर, खरायो, सुगा लगायत घरपालुवा जनावर पालेका हुन्छौं । घरपालुवा जनावरहरू मध्ये धेरै रुचाइने र बफादार जनावर कुकुर हो । घरपालुवा जनावरहरू धेरै भएतापनि प्रायः मानिसहरूको रोजाइमा भने कुकुर नै पर्छ ।

कुकुरलाई दिनहुँ घरबाहिर डुलाउन लैजानुपर्छ र ऊसँग खेल्नुपर्छ । कुकुरलाई पनि व्यायमको आवश्यकता हुन्छ ।

घरपालुवा जनावर पाल्नु भन्दा अघि पशु चिकित्सकसँग सल्लाह गर्नुपर्छ । घरपालुवा जनावर पाल्दा १० देखि १५ वर्षको लागि पालिन्छ । त्यसैले, जनावरहरूसंग एक किसिमको भावनात्मक सम्बन्ध पनि बन्छ । घरपालुवा जनावर पाल्दा ती सँग सम्बन्धित केही जानकारी नभई अरुको लहलहैमा लागेर पाल्दा विभिन्न समस्याहरू देखापर्न सक्छ । त्यसैले, जनावर प्रेमी मानिसले घरपालुवा जनावरको विशेष हेरचाह गर्नुपर्छ । कुनै घरपालुवा जनावर वा कुकुर पाल्दा र हेरचाह गर्दा यी पक्षमा ध्यान दिन जरुरी हुन्छ ।

– घरमा कुकुर पाल्दा ठाउँ अनुसारको कुकुर छनोट गर्नुपर्छ । ठाउँ सानो छ भने सानो जातको कुकुर र ठूलो ठाउँ छ भने ठूलो कुकुर पाल्दा हुन्छ ।

– ठूलो कुकुर पाल्दा त्यसलाई समय र हेरचार पनि धेरै चाहिने भएकाले समय र पैसालाई पनि ध्यानमा राखेर कुकुरको छनोट गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।

– घरपालुवा जनावर पाल्नु भन्दा अघि पशु चिकित्सकसँग सल्लाह लिनु पर्दछ । यसो गर्दा जनावर पाल्दा हुने विभिन्न समस्याहरू कम हुन्छ ।

– यदि तपाई घरमा सानो कुकुर ल्याउँदै हुनुहुन्छ भने त्यो कम्तिमा पनि ४० दिन कटेको हुनुपर्छ ।

– कुकुरलाई मानिसको खानाले पोषण नपुग्ने हुनाले तिनका लागि बनेको डगफुड नै दिनुपर्छ, जसमा तिनीहरूलाई चाहिने सम्पूर्ण पोषण समावेस हुन्छ ।

– डिएचपीपीआइल, रेबिज, कोरोनालगायत खोप कुकुरलाई ४५ दिनको उमेरबाट दिन सुरु गर्नुपर्छ । खोप लगाएको एक महिनापछि पुनः ती खोपको दोस्रो डोज दिनु पर्छ । यी खोप प्रत्येक वर्ष दिनुपर्छ ।

– कुकुरलाई प्रत्येक तीन महिनामा तौल अनुसार जुकाको औषधी दिनुपर्छ र ६ देखि ७ महिनाको उमेरमा बन्ध्याकरण गराउनु पर्छ ।

– घरपालुवा जनावरको खाने, सुत्ने, घुम्ने लगायतको प्रत्येक दिनको रुटिन निश्चित समयमा तोक्नु पर्छ ।

– कुकुरलाई दिनहुँ घरबाहिर डुलाउन लैजानुपर्छ र ऊसँग खेल्नुपर्छ । कुकुरलाई पनि व्यायमको आवश्यकता हुन्छ ।

– कुकुरलाई विभिन्न संक्रमणहरू बाट बचाउन उसलाई नुहाउने देखि नियमित सरसफाईमा ध्यान दिनुपर्छ ।