उन्मत्त भैरव पुज्न किन जान्छन् महिला ?



करुणा कुँवर,चर्चित मनोविज्ञ

पशुपतिनाथ मन्दिरको दक्षिणपूर्वी भागमा उन्मत्त भैरवको सानो मन्दिर छ । त्यस मन्दिरभित्र निर्वस्त्र भैरव लिंग उत्तेजित बनाएर बसेका छन् । चलेको विश्वासअनुसार सन्तान नभएका महिलाले भैरवको लिंगमा आफ्नो गुप्तांग स्पर्श गरेमा सन्तान हुने विश्वास गरिन्छ । त्यसैगरी यौन सम्पर्कमा रुचि नभएका महिलाहरूले पनि भैरवको लिंग पूजा गरेको खण्डमा उत्तेजना आउँछ भन्ने पनि विश्वास गरिन्छ । त्यही कारण दैनिकजसो धेरै महिलाहरू उन्मत्त भैरवको दर्शन गर्न पशुपतिनाथ परिसर पुगेको देखिन्छ । यसको कारण र अर्थ के हो ? के विश्वास अनुसारको परिणाम हात लाग्छ त ?

चलेको विश्वासअनुसार सन्तान नभएका महिलाले भैरवको लिंगमा आफ्नो गुप्तांग स्पर्श गरेमा सन्तान हुने विश्वास गरिन्छ ।

काठमाडौं उपत्यकामा रहेका दुईवटा उन्मत्त भैरवको मूर्ति चर्चित छन् । पहिलो पशुपति परिसरको र दोस्रो पाटनको । उन्मत्त लिंग भएको कारण नै यी भैरवहरूलाई उन्मत्त भैरव भनिएको हो ।

पशुपतिनाथमा रहेको उन्मत्त भैरवको मूर्ति तामाको हो । पाटनमा चाहिँ काठको उन्मत्त भैरवको मूर्ति रहेको छ । शास्त्रमा उन्मत्त भैरवको चर्चा र कामको वर्णन रहेको विज्ञहरू बताउँछन् ।

मसँग सल्लाह गर्न आउने दिदी–बहिनीहरूले पनि उन्मत्त भैरवको प्रसंग उप्काउँछन् । त्यहाँ दर्शन गरेपछि फल प्राप्त भयो भन्ने महिला त मैले भेटेकी छैन । तर, गएको थिएँ, पूजा गरेको थिएँ भन्नेहरू चाहिँ मैले अक्सर भेट्ने गर्छु । यसले पनि ती मन्दिरमा समस्यामा रहेका महिलाहरूको भीडभाड हुने गर्छ भन्ने अड्कल काट्न सकिन्छ ।

धर्मका हरेक ग्रन्थमा पुरुष नै शक्तिशाली हो भन्ने देखाइएको छ । सवै काम उसैले मात्र फत्ते गर्न सक्छ भन्ने छ । सवैभन्दा शक्तिशाली, सवै काम फत्ते गर्न सक्ने आदि कारणले उसलाई पूजा गर्नुपर्छ भन्ने हो । सन्तान भएन भनेपनि पुरुषलाई नै पूजा गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता पुरुषप्रधान समाजकै उपज हो ।

पुरुष प्रधान समाजको उपज
सन्तान नहुँदा महिलाहरू किन उन्मत्त भैरवको दर्शन गर्न जान्छन् भनेर बुझ्न चाहिँ सवैभन्दा पहिला हाम्रो समाज के मा आधारित छ ? यो समाज कसरी निर्माण भयो भनेर बुझ्न जरुरी छ । हामी सवैले बुझेको सत्य के हो भने धेरै अघिदेखि हाम्रो समाज पितृसत्तात्मक छ । पुरुषप्रधान भएको हुनाले पुरुषत्वको बखान जताततै देख्न पाइन्छ । यी भैरव मन्दिरहरूको स्थापना र यसको मान्यताको जग पनि पुरुषप्रधान समाज नै हो ।

धर्मका हरेक ग्रन्थमा पुरुष नै शक्तिशाली हो भन्ने देखाइएको छ । सवै काम उसैले मात्र फत्ते गर्न सक्छ भन्ने छ । सवैभन्दा शक्तिशाली, सवै काम फत्ते गर्न सक्ने आदि कारणले उसलाई पूजा गर्नुपर्छ भन्ने हो । सन्तान भएन भनेपनि पुरुषलाई नै पूजा गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता पुरुषप्रधान समाजकै उपज हो ।

धामी–झाँक्रीलाई देखाउन शुल्क चाहिन्छ । र, पनि मान्छेहरू गइरहेका छन् । उन्मत्त भैरवमा त शुल्क पनि तोकिएको छैन होला । सित्तैमा मन ‘सन्तोक’ गर्ने ठाउँ मान्छेले किन छोड्छ र ?

विश्वास/अन्धविश्वास
नेपालमा बहुसंख्यक हिन्दू धर्ममा आस्था राख्नेहरू छन् । केही समस्या आइपर्दा धामी–झाँक्रीमा जानेहरूको संख्या पनि ठूलो छ, हामीकहाँ । काठमाडौंका मानिसहरू पनि धामी–झाँक्रीमा जाने गरेका छन् । डाक्टरको क्लिनिक जस्तै गरेर धामी–झाँक्रीहरूले सेवा दिएका छन् । र, ती चलेका छन् भनेपछि त्यहाँ मान्छेको ‘फ्लो’ पक्कै पनि छ ।

धामी–झाँक्रीलाई देखाउन शुल्क चाहिन्छ । र, पनि मान्छेहरू गइरहेका छन् । उन्मत्त भैरवमा त शुल्क पनि तोकिएको छैन होला । सित्तैमा मन ‘सन्तोक’ गर्ने ठाउँ मान्छेले किन छोड्छ र ?

खासगरी हाम्रो नशा नशामा बगिरहेको पुरातन सोचले हामीलाई विश्वास गर्न बाध्य पार्छ । यस्ता कतिपय कुरामा हामी विश्वास गर्छौं भने कतिपयमा अन्धविश्वासले पनि काम गर्छ ।

आत्मविश्वासको कमी
महिलाहरू उन्मत्त भैरवको दर्शन गर्न जाने मूल कारण पुरुषप्रधान समाजले स्थापना गरेका मान्यताहरू नै हुन् । र, अर्को मूल पक्ष आत्मविश्वासको कमी हो । त्यहाँ गएर एउटा विधि गर्दैमा के हुन्छ र ? बा भइहाल्छ कि ? भन्ने भएर हो । सन्तान नभएको चिन्ता र पीडामा भएकाहरू सायद यसै गर्दा ठीक हुने हो कि भन्ने लागेर पनि जान्छन् ।

त्यहाँको पूजाविधि विज्ञानसम्मत छैन । ‘नेचुरल’ पनि छैन भनेर आत्मविश्वास हुनेहरू पक्कै पनि त्यहाँ जाँदैनन् ।



Leave a Reply

Your email address will not be published.

सम्बन्धित खबरहरु

साताको तेस्रो कारोबार दिन सेयर बजार १५.९२ अंकले बढेको छ। आज नेप्से ०.८८ प्रतिशतले बढेर १८३१.०५ बिन्दुमा पुगेर बन्द भएको

अमेरिकी डलरको भाउ हालसम्मकै उच्च भएको छ । नेपाल राष्ट्र बैङ्कका अनुसार आज अमेरिकी डलर एकको खरिदमूल्य १३० रुपैयाँ ३०

चुनाव नजिकिँदै गएसँगै नेताका पुराना रटानहरू पुनरावृत्ति भइरहेका छन् । उनीहरूको भाषणलाई मात्रै मान्ने हो भने त नेपाल स्वीटजरल्याण्ड बनिसक्यो

सरकारले डेंगु नियन्त्रण तथा रोकथाममा यथेष्ट ध्यान नदिंदा यो देशका ७७ मध्ये ७६ जिल्लामा फैलिसकेको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या

Suggested