सुपरिवेक्षक र गणकको तलव कति ?

अन्योलमा राष्ट्रिय जनगणना



‘मेरो गणना, मेरो सहभागिता’ भन्ने नाराका साथ राष्ट्रिय जनगणना २०७८ को तयारी भइरहेको छ । जेठ २५ बाट असार ८ गतेसम्म गरिने जनगणनाका लागि हाल सुपरिवेक्षकलाई तालिम दिने काम भइरहेको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले जनाएको छ ।

सुपरिवेक्षकलाई सात दिनको तालिम दिइन्छ, सोमवार यसको पाचौँ दिन हो । तर कोरोना भाइरसका कारण तोकिएको जनगणनाका लागि मिति सार्ने तयारी भइरहेको विभागका निर्देशक ढुण्डिराज लामिछाने बताउँछन् ।

उनका अनुसार आइतवार बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले जनगणनाको मिति अनिश्चित कालका लागि सार्ने निर्णय गरिसकेको छ । ‘मन्त्रीपरिषद्मा निर्णय भइसकेको भन्ने जानकारी आएको छ,’ उनले भने, ‘तर, निर्णय सार्वजनिक गरिएको छैन, सम्भवतः आज पत्र आउँछ होला ।’

तपाईको परिवारले प्रयोग गरिरहेको चर्पी कस्तो छ ? बैंक खाता खोल्नुभएको छ वा छैन ? इन्टरनेटको सुविधा के छ ? मोबाइलको प्रयोग गर्नुहुन्छ कि हुँदैन ? महिला प्रजननको अवस्था कस्तो छ ? कसको घर हो ? खानेपानीको सुविधा के छ ? बसाईंसराई र जन्ममृत्यु लगायतका जम्मा ८० वटा प्रश्न गणकले सोध्नेछन् । गणकले उक्त प्रश्नको उत्तर भने कोडमा लेख्छन् ।

यसपटक देशभर ७० लाख परिवारको ३ करोड जनसंख्याको गणना गरिने निर्देशक लामिछानेले जानकारी दिए ।

यो १२ औँ राष्ट्रिय जनगणना हो । देशमा बसोवास गर्ने सम्पूर्ण व्यक्तिहरुको घरदैलोमा पुगेर गणकले जनसंख्या, सामाजिक तथा आर्थिक विवरण जम्मा गर्नेछन् ।

विदेशमा बसेका र भविष्यमा फेरि फर्किएर आउने सुनिश्चित भएका व्यक्तिहरुको संख्या परिवारमा अनुपस्थित (विदेश गएका) अन्तर्गत समेटिन्छ । तर विदेशी नागरिकता लिइसकेकाहरुको भने गणना नगरिने विभागले जनाएको छ ।

जनगणनाको मुख्य प्रश्नावली घरमुलीलाई सोधिन्छ । जसमा नाम, लिङ्ग, जाती, पेशा, धर्म, उमेर, मातृभाषा आदि रहेका छन् ।

थापाथलीस्थित केन्द्रीय तथ्यांक विभागले सबै जिल्लामा आवश्यक सामग्री पुर्याइसकेको छ । राष्ट्रिय जनगणनाका लागि भन्दै सबै जिल्लामा वैशाख १ गतेबाटै कार्यालय खुलेका थिए ।

जनगणनामा खटिने प्रत्येक कर्मचारीलाई ५ लाख रुपैयाँको जीवन बिमा गरिएको निर्देशक लामिछानेले बताए ।

विवरण सार्वजनिक गरे के हुन्छ ?

संकलित यो तथ्यांक अनुमति बिना कसैलाई देखाउन पाइदैन । यदि देखाएमा तथ्यांक ऐन २०१५ तथा राष्ट्रिय जनगणना सञ्चालन तथा व्यवस्थापन आदेशअनुसार न्यूनतम १ सय रुपैयाँदेखि अधिकतम ३ सय रुपैयाँसम्म जरिवाना वा एक महिनादेखि ६ महिनासम्म कैद सजाय वा दुवै हुनसक्ने प्रावधान छ ।

जनगणनामा गणकलाई १ महिना र सुपरिवेक्षकलाई २ महिनाका लागि करारमा लिइनेछ । गणकले खरदार सरह मासिक २६ हजार र सुपरिवेक्षले नायब सुब्बा सरह २८ हजार रुपैयाँ पारिश्रमिक पाउनेछन् ।

विदेशमा भएका नेपालीलाई गणनामा कसरी समेटिन्छ ?

विदेशमा बसेका र भविष्यमा फेरि फर्किएर आउने सुनिश्चित भएका व्यक्तिहरुको संख्या परिवारमा अनुपस्थित (विदेश गएका) अन्तर्गत समेटिन्छ । तर विदेशी नागरिकता लिइसकेकाहरुको भने गणना नगरिने विभागले जनाएको छ । यसैगरी, कोहि विदेशी नागरिक अधिकांश समय नेपालमै बसोवास गरिरहेको छ भने उसलाई गणनामा समावेश गराइन्छ । यद्यपि, पर्यटक, घुमघामका लागि आएको र शरणार्थी शिविरमा बसोबास गर्नेको भने गणना हुँदैन ।

गणक तथा सुपरिवेक्षकहरुले तलब कति ?

जनगणनामा गणकलाई १ महिना र सुपरिवेक्षकलाई २ महिनाका लागि करारमा लिइनेछ । गणकले खरदार सरह मासिक २६ हजार र सुपरिवेक्षले नायब सुब्बा सरह २८ हजार रुपैयाँ पारिश्रमिक पाउनेछन् ।

नेपालमा १९६८ सालदेखि हरेक १० वर्षमा र जनगणना हुँदै आएको छ । २०६८ को जनगणनाअनुसार नेपालको कुल जनसंख्या २ करोड ६४ लाख ९४ हजार ५ सय ४ रहेको छ । जसमध्ये ५१ दशमलव ५ प्रतिशत महिला र ४८ दशमलव ५ प्रतिशत पुरुष छन् । जनसंख्या वृद्धिदर १ दशमलव ३५ प्रतिशत छ । विदेशमा १९ लाख २१ हजार ४ सय ९४ जना रहेका छन् भने देशभर १ सय ३५ जातजाती, १ सय २३ भाषा, १० धर्म मान्ने समुदाय छन् ।



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले मनसुनको आगमनसँगै यस वर्ष बाढी तथा पहिरोको जोखिममा बढोत्तरी हुने सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै सतर्कता

राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानले निषेधाज्ञाका कारण प्रभावित भएका कलाकारलाई राहत वितरण जारी राखेको छ । कोरोना महामारीले दोहोरी

कोरोना भाइरसका कारण गत वर्ष नौ महिनासम्म लकडाउन भयो । सो समयमा शिक्षा, यातायात, व्यापार व्यवसाय, चलचित्र लगायत मानिसको दैनिकीलाई

दोस्रो लहरको कोरोना भाइरस अहिले तीव्र गतिमा फैलिएको छ । यसले आम मानिस त्रसित भएका छन् । यसका साथसाथै कोरोना