कोप–२७ : जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोग्नुपरेको पीडा वृत्तचित्रमा

इजिप्टको शर्म एल शेख सहरमा भइरहेको जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी २७ औँ अन्तर्राष्ट्रिय महासम्मेलन (कोप २७) मा नेपालको वृत्तचित्र प्रदर्शन गरिएको छ ।

भ्वाइस फर क्याइमेट जस्टिस् शीर्षकको वृत्तचित्रमा नेपालका उच्च हिमालय, मध्य पहाडदेखि तराईमा जलवायु परिवर्तनको असरले पुर्याएको मुख्य क्षति समेटिएको छ ।

महासम्मेलनमा नेपालको तर्फबाट महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री उमा रेग्मीको नेतृत्वमा वन, तथा वातावरणविद्सहितको टोली सहभागी रहेको छ । नेपालको प्रतिवेदनसँगै साथसाथै फाउण्डेसनले तयार गरेको वृत्तचित्र देखाइएको हो । उक्त वृत्तचित्रको लेखन तथा निर्देशन प्रेस काउन्सिल नेपालका अध्यक्ष बालकृष्ण बस्नेतले गरेका हुन् ।

वृत्तचित्रमा सर्वोच्च शिखर सगरमाथासहितका हिमालहरूमा हिउँ कमी भएको, बाक्लो हिमनदी पग्लिएर भएको क्षति, बाढी पहिरो, बेमौसमी वर्षाले धनजन, अन्नबालीमा पुर्याएको क्षति समेटिएको छ । गत वर्ष मार्च ८ मा विभिन्न क्षेत्रका अगुवा ४० जना महिलाले गरेको सगरमाथा आधार शिविर, काला पत्थरसम्मको पैदल यात्रा, सिन्धुपाल्चोकको हेलम्बु र मेलम्ची क्षेत्रमा बाढी पहिरोको दर्दनाक दृश्य देखि डोल्पामा यसै वर्ष वर्षाले पुर्याएको क्षति त्यसमा समावेश छ ।

महासम्मेलनमा सहभागी साथसाथै फाण्डेसनका अध्यक्ष प्रजिता कार्कीले नेपालमा भएको हानी नोक्सानी र क्षति प्रदर्शन गरी विश्वको ध्यानाकर्षण गराउने उद्देश्यले यो वृत्तचित्र निर्माण भएको बताइन् ।

अत्यन्तै न्यून कार्बन उत्पादन हुने नेपालमा जलवायु परिवर्तनको क्षति भने अतुलनीय छ । नेपालमा भएको हानी नोक्सानी र क्षतिपूर्तिका लागि ठूला मुलुकको ध्यानाकर्षण गराउन यो वृत्तचित्रले भूमिका खेल्छ ।

‘अत्यन्तै न्यून कार्बन उत्पादन हुने नेपालमा जलवायु परिवर्तनको क्षति भने अतुलनीय छ । यो सम्मेलनमा हानी नोक्सानी र जलवायु कोषको समेत मुद्दा छ । नेपालमा भएको हानी नोक्सानी र क्षतिपूर्तिका लागि ठूला मुलुकको ध्यानाकर्षण गराउन यो वृत्तचित्रले भूमिका खेल्छ भन्ने विश्वास लिएको छु,’ अध्यक्ष कार्कीले भनिन् ।

वृत्तचित्र वन तथा वातावरण मन्त्रालय, नेपाल पर्यटन बोर्ड, प्रकृति संरक्षण कोषसहितको समन्वय र सहकार्यमा निर्माण भएको उक्त संस्थाले जनाएको छ । राइज मिडिया नेटवर्कले निर्माण गरेको यो वृत्तचित्र प्रदर्शनपछि सहभागीबीच अन्तरक्रिया समेत राखिएको थियो ।

निर्देशक बस्नेतले प्राकृतिक विपत्तिले नेपाल र नेपालीले बेहोर्नुपरेको क्षति मात्र नभै आवाजविहीन पीडितलाई न्यायको वकालत गरिएको बताए ।

यो वृत्तचित्रले हानी नोक्सानी मात्र देखाएको छैन । विपत्ति भोगिरहेको नेपाल र यहाँ प्रत्यक्ष पीडित जनतालाई क्षतिपूर्ति र पुन निर्माणका लागि विश्वले ध्यानाकृष्ट गरेको छ ।

‘यो वृत्तचित्रले हानी नोक्सानी मात्र देखाएको छैन । विपत्ति भोगिरहेको नेपाल र यहाँ प्रत्यक्ष पीडित जनतालाई क्षतिपूर्ति र पुन निर्माणका लागि विश्वले ध्यानाकृष्ट गरेको छ,’ बस्नेतले भने ।

त्यस्तै, सम्मेलनमा नेपाल सरकारले जलवायु परिवर्तनका कारण सिन्धुपाल्चोकको हेलम्बु क्षेत्रका सर्वसाधारणले भोगिरहेका समस्याहरूको उत्थान गरिदिनु पर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले त्यी समस्याहरूको सम्बोधन गरिदिनु पर्ने हेलम्बु गाउँपालिकाका अध्यक्ष निमा ग्याल्जेन ह्योल्मो बताउँछन् ।

जलवायु परिवर्तनमा हेलम्बुवासीको कुनै पनि सहभागिता छैन, उनीहरूले भोगिरहेको प्रकोपको न्यूनीकरण र क्षतिपूर्तिको व्यवस्था अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले गर्नुपर्छ ।

‘जलवायु परिवर्तनले हेलम्बुमा मौसमी विविधता ल्याएको छ, पहिले उत्पादन हुने अन्नबाली अहिले उत्पादन हुन छोडेको छ, पहिले फल्ने स्याउ अहिले फल्न छोडेको छ । यसका साथै वर्षेनी आउने बाढी पहिरोले अर्बौंको जनधनको क्षति गरेको छ ।’ उनी भन्छन् ‘सरकारले कोप सम्मेलनमा यस्ता समस्याहरू उत्थान गरिदिनु पर्छ । जलवायु परिवर्तनमा हेलम्बुवासीको कुनै पनि सहभागिता छैन, उनीहरूले भोगिरहेको प्रकोपको न्यूनीकरण र क्षतिपूर्तिको व्यवस्था अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले गर्नुपर्छ ।’

यो पनि…
कोप–२७ : हानि नोक्सानी मुद्दामा नेपालको छुट्टै एजेन्डा
जलवायु परिवर्तनको चुनौती सामना गर्न संयुक्त अभियान