डोल्पामा भेटियो १२० हिउँचितुवा

हिमाली जिल्ला डोल्पामा १ सय २० हिउँचितुवा भेटिएको छ । डिभिजन वन कार्यालय डोल्पाले शे–फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा ९० र डोल्पोबुद्ध तथा छार्काताङसोङका सामुदायिक वन क्षेत्रमा ३० गरी १ सय २० वटा दुर्लभ हिउँचितुवा भेटिएको तथ्यांक सार्वजनिक गरेको हो । हिउँ चितुवा उच्च पहाडी भेगमा पाइने दुर्लभ, लोपोन्मुख र संरक्षित वन्यजन्तु हो । हिउँचितुवा विश्वमै एशियाका १२ राष्ट्रहरुमा ४ हजार देखि ६ हजार ५ सयको संख्यामा रहेको अनुमान गरिएको छ । नेपाल संख्याका आधारमा चौथो राष्ट्रमा पर्छ । यसकारण हिउँचितुवा अवलोकनका लागि नेपाल एक प्रमुख गन्तव्य हुनसक्नेछ ।

यो प्रजाति आफ्नो वासस्थान र वातावरणमा प्रमुख शिकारी भएकाले पर्यावरणको स्वस्थता र सन्तुलन कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । दुर्गम भौगोलिक क्षेत्रमा बस्ने भएकाले यो सबैभन्दा कम अध्ययन गरिएको प्रजातिमा पर्छ । राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले गत विश्व सिमसार दिवसको अवसरमा ९० हिउँचितुवाको संख्या सार्वजनिक गरेको थियो । सन् २०१९ मा हिउँचितुवा गणनाका लागि निकुञ्ज र मध्यवर्ती क्षेत्रमा ३ सय १९ वटा स्वचालित क्यामेरा जडान गरिएको छ ।२०४० सालमा स्थापित शे–फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज हिउँ चितुवाको प्रमुख क्षेत्र हो । निकुञ्ज क्षेत्रको करिब ३ हजार देखि ४ हजार ५ सय मिटर उचाइमा हिमचितुवा भेटिने गरेको छ ।

हिउँचितुवाको संरक्षणमा डब्लुडब्लुएफले आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउँदै आएको छ । हिउँचितुवाको अनुसन्धान र संरक्षणमा विश्वभर विभिन्न प्रयासहरु भइरहेको उल्लेख गर्दै यसको दिर्घकालिन संरक्षणका लागि नेपाल सरकार र स्थानीय समुदायसँग सहकार्य गर्ने अवसर पाउँदा संस्थालाई थप जिम्मेवार बनाएको डब्लुडब्लुएफका नेपाल प्रतिनिधि घनश्याम गुरुङले बताए । हिउँचितुवाको संरक्षण र स्थानीय समुदायको जिवनस्तर उकास्ने समानान्तर प्रयासलाई अघि बढाउन डब्लुडब्लुएफ नेपालले निरन्तर प्रयास गरिरहने समेत गुरुङले प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

हिउँचितुवाको अध्ययन अनुसन्धानमा खटिने वन्यजन्तु अनुसन्धानकर्ता, वैज्ञानिक, स्थानीय समुदाय र डब्लुडब्लुएफको साथ र सहयोगका लागि वन तथा भू–संरक्षण विभागमा महानिर्देशक शिव कुमार वाग्लेले धन्यवाद व्यक्त गरे । आगामी दिनमा मानव र हिउँचितुवा द्धन्द न्यूनीकरणका लागि पशु विमा तथा राहत व्यवस्थापन, घरपालुवा तथा पशुचौपायाको चरिचरण, पर्यापर्यटन प्रर्वद्धन, जडिबुटी उत्पादन क्षेत्र विकासका निम्ति दिगो, वैज्ञानिक र एकीकृत व्यवस्थापनमा सबैको सहयोगको अपेक्षा गरेको डिभिजन वन कार्यालय डोल्पाले बताएको छ ।

तस्बिर : टासी घले र इन्भाटो