अब पुरानो पाराले चल्दैन

‘४० प्रतिशत चलचित्रकर्मी पलायन हुने अवस्थामा छन्’



चलचित्र निर्माता संघ र चलचित्र विकास बोर्डका पूर्व अध्यक्ष राजकुमार राई स्पष्ट वक्ता हुन् ।

विश्वब्यापी कोराना महामारीले चलचित्र उद्योग धरासायी भएका वेला उनी यस क्षेत्रको आगामी कार्ययोजना गुनेर बसेका छन् । अझ उनी यो क्षेत्र धरहराजस्तै गरी ढल्यो भनेरै निष्कर्ष निकाल्छन् । ढलेको चलचित्र क्षेत्रको पुनर्निर्माण कसरी हुन्छ त ? प्रस्तुत छ, यही सेरोफेरोमा रहेर विकास बोर्डका उनै पूर्व अध्यक्ष राजकुमार राईसँगको छोटो कुराकानी –

चलचित्र विकास बोर्डको कार्यकाल सकिएपछि तपाईंको फिल्मी सक्रियता पनि कम भयो भन्नेहरू छन् । निष्क्रिय नै हुनुभएको हो त ?

– यो कुरा सही हो । म अरुले देख्दा निष्क्रिय नै देखिएँ । यसको कारण छ ।

चलचित्र निर्माता संघको अध्यक्ष भएपछि विकास बोर्डको अध्यक्ष भएँ र कार्यकाल पुरा गरेँ । ती दुईवटा कुर्सी नीतिगत निर्णय गर्ने ठाउँ थिए । ती आधिकारिक ठाउँमा बसेपछि म अलि बढी फर्मल हुन खोजेँ होला । अव मैले बनाउने सिनेमा अलि बढी गहन हुनुपर्छ भन्ने पनि लाग्यो होला ।

त्यही अनुसारको खोज–अनुसन्धानमा लाग्दा–लाग्दै महामारी आयो । तर मैले हारेको छैन । उपयुक्त समयमा ‘मुभ’ हुन्छु ।

लगानी गर्न डराउनु भएको हो कि ?

– मान्छेले त्यसरी पनि सोंच्लान् । तर म डराउने मान्छे होइन । तरल अवस्थामा च्यालेन्ज पक्कै पनि हुन्छ । सँगसँगै अवसर पनि हुन्छ । अव अवसरको सदुपयोग गर्न सक्नेहरू मुभ हुन्छन् ।

‘अव पुरानो पाराले चल्दैन, मेरो विचारमा अव तीन किसिमले चलचित्र निर्माण हुन्छ ।’

फेरि कहिलेदेखि सुरु हुन्छ, चलचित्र क्षेत्र ?

– निर्माता र प्रदर्शक मुभ भएपछि चलचित्र क्षेत्र चलायमान हुने हो । त्यो दिन धेरै टाढा छैन । हामी सबै उपयुक्त समयको खोजीमा छौं ।

चलचित्र क्षेत्रको धरातलीय यथार्थ चाहिँ के हो तपाईंको मूल्याङ्कनमा ?

– ठ्याक्कै भन्नुपर्दा धरहरा ढलेजस्तै हो । ढलिसकेको छ । अब भनेको पुनः निर्माणको चरणमा जानुपर्छ ।

चलचित्र क्षेत्रलाई धरहरा ढलेजस्तो भनेर चित्रित गर्न सकिन्छ र ?

– चलचित्र क्षेत्र सबै हिसावमा स्टप भएको छ । दुई–चार जनाले सक्रियता देखाएर हुँदैन । सबैजना सक्रिय हुने अवस्था बन्नुपर्छ ।

चलचित्र क्षेत्रमा यति धेरै संघ–संस्था छन्, ती चारतिर फर्केर बसेझैं कहिल्यै छलफलसम्म गर्दैनन् । कसरी बन्छ त, सवैजना एकै पटक सक्रिय हुने अवस्था ?

– हो, यहाँ छलफलको आवश्यकता छ । तर, भइरहेको छैन । एक्ला एक्लै सोंचेर बस्ने अवस्था छ । पक्कै पनि यसरी समाधान निस्कदैन ।

निर्माता, प्रदर्शक, प्राविधिक लगायत सम्पूर्ण चलचित्रकर्मी समस्यामा छन् । सवैका संगठन पनि छन् । तर, उहाँहरूले समस्याको साझा समाधान निकाल्ने प्रयास गरिरहनु भएको छैन ।

यही कारण मलाई लाग्छ, चलचित्रमा महासंघ आवश्यक छ । जसले साझा नीति बनाउँछ ।

चलचित्र बचाउन साझा धारणा आवश्यक छ । यसका लागि चलचित्र महासंघ चाहिन्छ ।

चलचित्र क्षेत्र धरहरा ढलेजस्तै गरी ढल्यो भन्नु भयो, अब कसरी हुन्छ त पुनःनिर्माण ?

– चलचित्रमा रहेको पुरानो सोंच भत्कियो भन्ने मेरो निष्कर्ष हो । अव तीन तरिकाका फिल्म बन्छन् । अर्थात् अब यो क्षेत्र यी तीन किसिमका चलचित्र निर्माण भएर फेरि उठ्छ ।

पहिलो, सामाजिक सञ्जाल, टेलिभिजन र पे सिस्टमलाई फलो गरेर बन्छन् फिल्म ।

दोस्रो, इन्डिजिनियस फिल्म बन्छन् । यी फिल्म अन्तर्राष्ट्रिय ट्रेन्डअनुसार बन्छन् ।

र, तेस्रो चाहिँ पूर्ण ब्यवसाय गर्ने हिसाबमा बन्छन् । हाइ बजेट, सेलिब्रेटीहरूको संलग्नता आदि हुन्छ ।

मैले चाहिँ दोस्रो र तेस्रो तरिकाले फिल्म बनाउँछु ।

ढलेका चलचित्रकर्मीलाई उठाउने तरिका पनि सोंच्नु भएको छ ?

– अवस्था जटिल छ । तर, मेकरहरू मरिसकेका छैनन् । उनीहरू फेरि उठ्ने छन् । उठ्नैपर्छ । सबै मिलेर उठाउनै पर्छ ।

तरल अवस्थामा च्यालेन्ज पक्कै पनि हुन्छ । सँगसँगै अवसर पनि हुन्छ । म उपयुक्त समयमा ‘मुभ’ हुन्छु ।

धेरै चलचित्रकर्मी पलायन भए भन्ने पनि चर्चा हुन्छ ?

– कति पलायन भए भन्ने यकिन डाटा छैन । तर, यसो हेर्दा १० मा ४ जनाले अर्को पेशा अंगाल्न थालेको देखिन्छ । अर्थात् ४० प्रतिशतसम्म पलायन हुने अवस्थामा पुगेका छन् ।

सरकारको सहयोग कस्तो छ, चलचित्र क्षेत्रमा ?

– अहिलेसम्म सरकारको काम भनेको आश्वासन दिने हो । पुरा नहुने आश्वासन । तर, चलचित्र क्षेत्र सरकारको प्राथमिकतामा परेको छैन ।

मूल कुरो सरकारले चलचित्र क्षेत्रलाई ‘सवसिटिज’ दिनुपर्छ । प्रदर्शन र निर्माणको पक्षमा हेरिदिनु पर्छ ।

चलचित्र विकास बोर्डको भूमिका चाहिँ कस्तो लागिरहेको छ ?

– कोशिस गरिरहेको जस्तो लाग्छ । नीतिगत विषय बुझेकै अध्यक्ष हुनुहुन्छ । तर, राज्य नै दयनीय अवस्थामा पुगेका वेला विकास बोर्डको भूमिकावाट धेरै अपेक्षा गर्न सकिदैन ।

अर्को कुरा चलचित्र विकास बोर्डको आम्दानी भनेको विदेशी चलचित्र चलाएवापत प्राप्त हुने कर हो । अहिले त्यो रोकिएको छ । भनेपछि झनै दयनीय भएको छ, विकास बोर्ड ।

यस्तो अवस्थामा तपाईं बोर्डको अध्यक्ष हुनुभएको भए के गर्नुहुन्थ्यो ?

– म पनि लगभग यस्तै अवस्थामा चलचित्र विकास बोर्डको अध्यक्ष भएको हुँ । २०७२ बैशाख १२–२८ मा भूकम्प गयो । म त्यसको एक महिना पछि अर्थात् जेठ २२ मा अध्यक्ष भएको थिएँ ।

त्यो यस्तो बेला थियो कि फिल्म हेर्दा किचिएर मरिन्छ भन्ने मानसिकता थियो । मैले ३ महिनाको कार्ययोजना बनाएर हल सञ्चालन गराएँ । धेरै ‘पोलिसी चेन्ज’ गरेर काम गरेको थिएँ । अर्थात् समय अनुसारको साेंच बनाउन सक्दा सफलता हात लाग्छ । यसका लागि सरोकारवाला पक्षले गहिरो छलफल गरेर निष्कर्ष निकाल्नुपर्छ ।

तस्विरहरूः महेश प्रधान



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले मनसुनको आगमनसँगै यस वर्ष बाढी तथा पहिरोको जोखिममा बढोत्तरी हुने सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै सतर्कता

राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानले निषेधाज्ञाका कारण प्रभावित भएका कलाकारलाई राहत वितरण जारी राखेको छ । कोरोना महामारीले दोहोरी

कोरोना भाइरसका कारण गत वर्ष नौ महिनासम्म लकडाउन भयो । सो समयमा शिक्षा, यातायात, व्यापार व्यवसाय, चलचित्र लगायत मानिसको दैनिकीलाई

दोस्रो लहरको कोरोना भाइरस अहिले तीव्र गतिमा फैलिएको छ । यसले आम मानिस त्रसित भएका छन् । यसका साथसाथै कोरोना