नीतिकथा : ज्ञानी व्यक्ति पनि विद्वानहरूको संगतमा हुनुपर्छ

नैमिष वनमा धेरै ऋषि–मुनिहरू जम्मा भएर शिवलाई प्रशन्न पार्न तपस्या गरिरहेका थिए । ब्रह्माजीको आदेशमा उनीहरू यो काम गरिरहेका थिए । ऋषि–मुनिहरू जान्न चाहन्थे परमात्मा के हो ? प्रकृति कसरी सृजना भयो ? मानिसको आन्तरिक सञ्चालनमा प्रकृतिको भूमिका के हो ?

यस्ता गहिरो प्रश्नको उत्तर जान्न ब्रह्माले भने, ‘तिमीहरू सबै नैमिषारण्यमा जानुहोस् । तपस्या गर, यज्ञ गर, तर एक्लै ख्याल गरेर काम हुँदैन । त्यहाँ पवन देवता आउनुहुनेछ । त्यसबेला तपाईंको मनमा जुनसुकै प्रश्न छ, वायुदेवलाई सोध्नुहोस् ।’

ब्रह्माजीको आदेशमा ऋषि–मुनिहरूले तपस्या गरेपछि त्यहाँ पवन देवता प्रकट भए । वायुदेवले सन्तहरूलाई प्रवचन दिन थाले । उनले धेरै ज्ञानको कुरा बताए । विशेष गरी शिवको बारेमा उनले धेरै कुरा खुलाए ।

वायुदेवले भने, ‘पशु, पाशा र पशुपतिकोबारेमा मैले विगतमा प्राप्त गरेको सबै ज्ञान म तिमीलाई बताउनेछु । ज्ञान भनेको वस्तुको विवेकको नाम हो ।’

त्यहाँ तीन प्रकारका वस्तुहरू छन् । जरा भनेको प्रकृति हो । चेतन भनेको हुनु हो । यी दुईको नियन्त्रक परम भगवान हुनुहुन्छ । यिनीहरूलाई पशु, पाशा र पशुपति भनिन्छ । ऋषि–मुनिहरूले प्रश्न सोधिरहे र वायुदेवले उत्तर दिइरहेका थिए । अन्तमा वायुदेवले भने, ‘मैले तिमीलाई दिएको ज्ञान ब्रह्माजीको मुखबाट सुन्न पाएको छु । मैले भनेको थिए ।’

सन्देश

ऋषिहरू स्वयं विद्वान थिए, तपस्या गर्थे, यज्ञ गर्थे तर पनि जीवनसँग सम्बन्धित केही प्रश्नहरूको उत्तर उनीहरूलाई थाहा थिएन । त्यसपछि उनले वायुदेवलाई निम्तो दिनुपर्यो । उनले वायुदेवको सत्संगबाट जीवनका जटिल प्रश्नहरूको जवाफ पाए ।

हामी जतिसुकै शिक्षित किन नहोस, बुद्धिजीवी, उच्च पदमा किन नहोस् तर जीवनका केही प्रश्नको उत्तर पाउनको लागि गुरु र विद्वानको संगत हुनुपर्छ । सत्संग भनेको राम्रो समय बिताउनु हो । त्यसैले असल मानिसको सत्संग गर ।

यो पनि…
यात्रा के हो ? श्रीकृष्ण र अर्जुनबाट जान्नुहोस्
स्वस्थ र खुसी दिनको सुरुवात कसरी गर्ने ?